Đón Tết ở xứ sở hoa anh đào


 

Khi năm cũ sp qua đi, năm mi đến là lúc con người ta thường suy ngm v nhng gì trong mt năm đã qua đi và nghĩ v nhng gì mong đi . Đy cũng là thi đim nh v gia đình ngun ci-cm xúc t nhiên ca con người. Ngày Tết là ngày gia đình sum hp nhưng vi nhng con đi làm ăn xa hay nhng du hc sinh thì sum hp cùng  gia đình trong ngày Tết không phi là điu d dàng. Không phi ai cũng có đ điu kin đ tr v đón năm mi cùng gia đình trong dp Tết đến xuân v. Bi thế, h đón tết ngay trên đt nước mà h đang hc tp và sinh sng. Tôi cũng đã có nhng tri nghim như thế. Trong gn 5 năm sng Nht Bn-đt nước thường được người Vit gi mt cách yêu mến là x s hoa anh đào hay đt nước mt tri mc, tôi đã đón vài ba cái Tết tha hương. Mi cái Tết xa quê là biết bao cm xúc,  k nim vui bun nhưng tôi nh nht cái Tết dương lch  cui cùng trên đt Nht trước khi tôi tt nghip và tr v Vit Nam.

 Khác vi các nước châu Á  đón năm mi  theo phong tc Trung Hoa, Nht Bn đón tết Dương lch cùng vi người Phương Tây. K t thi Minh Tr Duy tân Nht Bn đã xúc tiến “cn đi hóa” đ tiến bước theo con đường văn minh phương Tây và  tri qua nhiu thăng trm lch s nước Nht ngày nay đã hin đi chng kém Âu Mĩ nhưng hn ct nước Nht vn còn hu như nguyên vn. Năm mi đến là khong thi gian người ta có th cm nhn  rõ ràng nht hn vía, truyn thng văn hóa và tinh thn không quên ngun ci ca người Nht Bn.

 Tết, trong s rt nhiu nhng ngày l truyn thng khác,  vn là mt ngày l quan trng nht đi vi người Nht. Tháng 12 trước khi Tết đến được gi là Shiwasu, người Nht kết thúc mi công vic và chun b đón năm mi. Các ca hàng siêu th bt đu ra tung  ra các mt hàng dành cho ngày Tết vi giá r. Trong các ca hàng ăn nhng khu  ph ln s tưng bng din ra nhng ba tic tng kết năm cũ (Bonenkai). Ging như người Vit, khi năm cũ sp qua người Nht cũng dn dp, lau chùi nhà ca, trang hoàng các đ trang trí dùng cho ngày Tết. ngoài cng, người Nht dng cây thông năm mi (Madomatsu), trong nhà thì bày bánh nếp (mochi). Các bà ni tr cũng nu osechi- món ăn vn được coi là món ăn đc trưng  trong ngày tết. Năm mi đến cũng là dp người Nht nh đến nhng người xung quanh, nhng người đã chia s, giúp đ mình trong cuc sng và công vic vì thế h viết và gi thiếp chúc mng năm mi sao cho nó đến tay người nhn vào đúng ngày mùng mt. Nhp gia tùy tc, du hc sinh Vit Nam trong nhng ngày cui năm cũng t tay viết nhng tp thiếp chúc mng năm mi đ gi cho thy, cô, bè bn người Nht.

 Ngày 31 tháng 12 được gi là Omisoka. Trong đêm giao tha mi người va nghe chuông tr tch va ăn món Toshikoshisoba. Cũng có người đi ra bin hoc lên núi đ ngm mt tri mc vào ngày đu tiên trong năm. Vào đu năm mi người Nht cũng lên chùa, đn đ cu nguyn. H hiến nhng đng tin nh và cu nguyn đ  được hnh phúc, giàu có, may mn. Mi người cũng rút s, đ đoán đim may ri trong năm mi. Các khu ph trong nhng ngày này tht là tp np. Và gi đây có th thy nhiu nơi các thiếu n mc kimono sc s điu ngày thường ít thy. Nước Nht ngày nay tuy có ít đi nhưng vn còn nhng trò chơi truyn thng  trong ngày tết. C người ln ln tr con cùng chơi các trò như: bt bch tuc, trò Karuta, trò đánh cu lông, trò chơi quay..Trong các gia đình tr em được nhn tin mng tui (Otoshidama). Tr em nhn được nhng chiếc túi nh có đng tin bên trong t người ln. Mt em bé có khi nhn được đến vài vn yên và trong ngày tết các em nh có cơ hi đ tr thành nhng triu phú nh.

 Sng trên x s hoa anh đào, du hc sinh Vit Nam có hai cái tết: Tết Dương lch cùng vi người Nht và tết Âm lch c truyn ca dân tc. Nhp gia tùy tc hơn na tết Dương lch cũng trùng  vào thi đim trường hc đang trong kì kì ngh đông, chúng tôi cũng chào đón Tết Dương lch.

 Trường đi hc Shiga nơi tôi đang hc là mt trường quc lp nh nm tnh Shiga, sát h Biwako-h nước ngt ln nht Nht Bn. Trường có hai Campus là Campus Kinh tế và campus Giáo dc. s lượng du hc sinh vit Nam vào thi đim năm 2010 khong trên dưới 10 người. Trong s du hc sinh hc tp ti trường  thì v mt s lượng đng đu bao gi cũng là du hc sinh Trung Quc tiếp đến là Hàn Quc hoc …Vit Nam. Trên đa bàn tnh còn có du hc sinh Vit Nam các trường khác như trường Ryukoku, trường Ritsumeikan, trường Đi hc Y Shiga. Trong đó s lượng du hc sinh Vit Nam đang theo hc ti trường Ritsumeikan (thành ph Kusatsu, tnh Shiga) đng đu bng. Tính sơ sơ ở đây cũng có khong gn 40 du hc sinh và nghiên cu viên người Vit hc tp, làm vic.

 Trường lp khác nhau nhưng do khong cách đa lý không đáng k nh h thng giao thông xe buýt và tàu đin thun li nên chúng tôi  đã to ra mt cng đng nho nh. Mi người giúp đ, chia s thông tin v cuc sng, vic làm, và hc thut.Tết đến là dp mi người quây qun bên nhau đón chào năm mi. Tôi đã tri qua nhng k nim đáng nh  trong cái Tết tha hương cui cùng trên x s hoa anh đào vi nhng người bn thân. Chúng tôi hn nhau s cùng đón giao tha. Nht nhng đêm cui năm thường rt lnh. Gió thi và có tuyết rơi. Trường hc ngh, sinh viên Nht v nhà đón tết c. Trường lng im dm mình trong tuyết. Tuyết rơi đng thành đám mng trên đường. Du chân bác bo v đi tun đông cng trên mt tuyết. Đng trên bao lơn ký túc xá ngm ngôi trường, lòng tôi cn cáo nh m, nh nhà. Ký túc xá cũng cô đơn trong tuyết lnh.  C tng 2 ký túc xá ch có mình tôi là người Vit. Tuyết rơi cào vào ca s.  Chưa đến gi hn tôi bt ti vi xem nt trn đm bc. Nhng ngày cui năm truyn hình  Nht tràn ngp các chương trình ca nhc, th thao chào đón năm mi, tin năm cũ. Năm nào đêm giao tha cũng có truyn hình trc tiếp gii vô đch Kick-box toàn thế gii t chc ti Nht.

 9 gi kém 15. Đin thoi kêu. Nhc máy! Bn bè đã đến ga và đang gi. Chưa đến gi hn mà mi người đã đến ri. Có l vi nhiu người trong nhóm đây s là cái Tết xa nhà cui cùng trên x s hoa anh đào nên có nhiu thc thm. Mc áo, nhào ra đường. Xe buýt đến chm hơn thường l. Xe buýt Nht chy theo biu gi c đnh và đến  đúng tng phút thm chí tng giây nhưng cui năm có l do lượng khách tăng đt ngt và đường có tuyết rơi đóng trên mt đường xe phi chy chm li. Lp cp leo lên xe đã cht cng người. Nhìn qua ca kính thy con sông  Seta im lìm và nhng  ánh đèn phn chiếu lp lánh trên mt nước. Đến ga, mi người đã đông  đ. Xung quanh c bên trong nhà ch ln ngoài sân ga người Nht kiên nhn xếp thành hàng đi tàu. Thanh niên Nht đêm nay cũng háo hc ra đường, lên chùa tin năm cũ đón năm mi.

 Shiga, vn là vùng đt c  và thành ph Otsu cũng đã tng là kinh đô mt thi li tiếp giáp Kyoto nên đn chùa không thiếu. Nhiu la chn quá nên không biết s chn nơi đâu. Hp ri cãi nhau. Mãi ri anh T, mt giáo viên ca trường bách khoa đang làm nghiên cu sinh h lnh: “Lên Kyoto”. Ri! thì lên Kyoto. Tàu đin im lng nhưng đông nght người. 20 phút sau tàu dng. Tháp Kyoto sáng lp lánh trước mt. C đoàn trèo lên tháp.  Tháp cao, gió lnh thc vào mt mun khuu chân. Bù li ngm thành ph Kyoto t trên tháp tht tuyt vi. C thành ph cui năm sáng bng ging như bc tranh bng  pha lê. Xung quanh thanh niên Nht tng nhóm, tng  đôi dùng máy nh, đin thoi chp hình liên tc. Có l ai cũng mun ghi li khonh khc đp đ này.

 Xung tháp, đoàn li lên tàu đin ngm đi vào khu ph c. Thanh niên Nht ăn mc đp,  tay cm tay đi li kín đường. Có chàng chc ung quá chén đâu đó mt mày đ tía tai va c vào tôi. Anh ta dng li vài giây cúi đu thò bàn tay trái trước ngc  đu gt gt: “Xin li! xin li!” ri li liêu xiêu bước tiếp. Nht Bn vào  cui tun s lượng người say tăng lên và cui năm thì tăng đt ngt.

 

Bng đói, c đoàn vào quán ăn ti. Ăn xong đi b v khu Gion, khu ph c vn có lch s 400 năm  Kyoto-nơi người ta thường nói vn bo tn gn như nguyên vn giá tr văn hóa tinh thn Nht Bn. Đến nơi nhưng đành nhìn ngm và ngm ngùi. Gion có vô s đn chùa ni tiếng nhưng mi hơn  11 gi mà dòng người đã kín c t đường ti cng chùa. Anh T, ln tui nht li thét: “V Shiga”. Người đi ngược, k đi xuôi tàu đông khng khiếp. Va đi va chy vì ai cũng mun có mt chùa khi tiếng chuông chùa tin năm mi vang lên.

 

 Giao tha! Chuông chùa ngân vang.

 

Mi người xếp hàng, cúng tiến tin và rung chuông. S tin đp nht là hai đng 5 yên. Hai đng 5 yên trong tiếng Nht đc là “goen”-đng âm vi t “hp duyên”  mà theo đo Pht thì vn vt trong thế gii này đu bt ngun t ch “duyên” . Có duyên thì vn vt sinh thành, ny n.

 Thnh chuông xong thì c đoàn xếp hàng rút s. Nhng lá s được viết sn có đánh s. S được chia thành nhiu loi: đi cát, trung cát, tiu cát, đi hung, tiu hung. Ai rút được được “cát” thì vui mng ai rút được “hung” thì nhăn nhúm mt mày. Nhưng hình như thn Pht cũng chiu lòng người. Nhng lá s rút đu năm mi thường ít “hung” và nhiu “cát”. Trong nhóm tôi là người hc bng tiếng Nht (nhiu anh ch em trong nhóm hc v công ngh thông tin, công ngh sinh  hc bng tiếng Anh) nên được phân công “đc s” cho tt c mi người. Nghĩa là tôi s tr thành thy bói bt đc dĩ mt ln duy nht trong năm. Nói là bt đc dĩ nhưng thú thc tôi thy công vic này khá thú v. Còn gì thú v hơn khi được “phán” v công danh, tin tài, tình duyên ca…người khác. Tôi tuy biết chút ít tiếng Nht và mt hai ngàn ch Hán (do tiếng Nht hin đi dùng khong 2000-3000 ch Hán phn th) nên cũng “tán” được ít nhiu. Có thế mi được bà con tín nhim. Nhưng thú thc tôi cũng không rõ tôi “phán”có trúng ý viết trong lá s hay không. Kinh nghim rút ra là c căn c vào thông tin cá nhân biết trước v người y ri mượn li văn trên lá s  mà phán là kiu gì cũng trúng không bao gi trt. Ai nghe cũng gt đu thun thút. Này nhé! Nếu là bác nào đang làm nghiên cu sinh đang ch kết qu bài báo đ bo v thì phán: “V công danh hc hành trong năm nay ti s có đt biến ln –công thành danh toi”. Bác nào đang kh s vì chưa cưa đ nàng nào đó (mà chuyn này lúc ri rãi ngi tán gu có bao gi không đưa ra bàn lun) thì phán: ‘Tình duyên hin thi đang trc tr nhưng chc chn s tìm được ý trung nhân”. Nếu bác nào v hay người yêu xa thì phán: “thí ch đang chìm đm trong cnh “gn người mình không ưa, xa người mình yêu, mt ni kh trong bát kh”. C thế tôi đc hết lá s này đến lá s khác. Va đc va c chuyn th thành thơ bút tre đ chc cười. Thế mà tht kì l. Ai ny đu trang nghiêm gt gù lng nghe.

 

 

 

S đc xong được  tr li tng người. Chúng tôi quây quanh bếp la hng đt bng ci thông ln gia sân chùa. Đêm lnh, tuyết rơi nh, bếp la hng tht m áp. Trong đêm giao tha nhng bếp la hng đt bng ci thường được đt lên đ sưởi m và tr tà.  phía bên kia bếp la là  ni cháo gng nóng. Mi người t do ly bát ti đó xếp hàng đ nhn cháo. Va ăn cháo nóng va  đng, ngi quanh bếp la trò chuyn tht tuyt vi. Đ các th chuyn trên đi. Nhng gì đã làm được trong năm, nhng gì còn mc n, nhng gì day dt. Nhng gì đang hin hin trong nhng gic mơ.

 Tôi đng bên bếp la nhìn. Phía bên kia my thiếu n Nht mt hoa chân dài mc váy đang lng im nhìn đng la chng như lng nghe câu chuyn ca chúng tôi. Câu chuyn tiếng Vit mà bn bè du hc sinh quc tế thường nói vui là “nghe như chim hót”. Mt đôi nam n Nht tiến đến sát bên tôi. Tôi chào. Cô gái mm cười còn chàng trai chào li. Anh hi: “Cu là sinh viên nước nào?” “Vit Nam!” Anh chàng n n cười. “Thế ra các cu lên đây đ biết thế nào là tết ca người Nht nh”. Đến lượt tôi cười ch tay sang đám bn đang say trong câu chuyn dài bt tn.

 

 

 

Tri chuyn dn v sáng. Người Nht cũng lc tc ra v. Người Nht đu năm thường leo núi hay đi ra bin ngm mt tri mc. Chúng tôi lên đường ra v chuyn trò rôm r. Gió vn lnh và tuyết rơi ngày mt dày. Năm cũ đã qua đi, năm mi bt đu. Có l trong lòng ai cũng dy lên nhng kí c v quê hương v khát vng sum hp. Chng thế mà anh T, ln tui nht đám gi đin cho v, v bn gì đó hoc đã khuya ng say không nghe nên v mt vô cùng tâm trng.

 

 Chuyến tàu đin tr v cũng đông như lúc đến. Đến ga bt tay, hn ti mai s làm tic đón năm mi ti nhà anh T. Hôm nay mt ri. Mi người chia tay.

 

Tôi tr v mt mình. Tuyết rơi dày. Bến xe buýt  có dán t thông báo ln thông báo hoãn chy xe do tuyết rơi nhiu. Không sao t ga v ký túc xá tôi ch  mt có 30 phút đi b. Tôi kéo c áo bước đi dưới làn gió lnh và tuyết rơi nhè nh. Người Nht vào đu năm thường có phong tc lên chùa viết ch đ cu may ging người Vit khai bút đu năm. Tôi trong tay không có bút nên nhm trong đu my câu thơ tc cnh:

 

Xung ga

 

Không còn xe buýt cuc b ra v

 

Tuyết rơi trong ánh đèn

 

Mong manh đp và bun

 

Như bài thơ tình lãng mn

 

Nghĩ đến bàn tay người con gái

 

Tay mình không đeo găng

 

Năm cũ đã qua

 

Nhưng có l mùa xuân còn đang ng

 

Đi chút na thôi, hoa anh đào s n

 

Như ở nhà ta nén đi mưa xuân”

Rũ tuyết m ca vào nhà tôi chìm vào gic ng đu năm. Người Nht đu năm thường mong ước có được gic mơ đu tiên ca năm tính t đêm giao tha ti sáng ngày mùng hai. Nếu nó là mt gic mơ lành thì s báo hiu mt năm mi nhiu may mn. Nhng gic mơ tt lành nht thường là theo th t “núi Phú Sĩ, chim ưng, qu cà”. Đ có được gic mơ tt lành đu năm người Nht thường đt mt bc tranh v by v phúc thn trên chiếc thuyn ch đy châu báu được đt dưới gi hoc mt bc tranh v Baku (mt loi đng vt tưởng tượng ăn gic mơ) đ nó ăn nhng gic mơ xu. Tôi không đt c hai bc tranh trên dưới gi nhưng trong gic mơ đu tiên năm mi y tôi đã mơ thy ngn núi Phú Sĩ có đnh chóp bc sáng lp lánh dưới ánh mt tri và dòng sông Thương xanh biếc nơi tôi đã t bit ra đi. Gic mơ ca tôi là gic mơ lành đó có nhng li nguyn cu ca tôi cho bn thân, gia đình và t quc.

 

 

 

                                               Nguyn Quc Vương

 

 

 

 

 

 


Cũ hơn Mới hơn