Xã luận báo Asahi: Nhật Bản cần dứt khoát từ bỏ điện nguyên tử

Chúng ta cần phải tiến hành đại chuyển đổi chính sách năng lượng của Nhật Bản và nhanh chóng xây dựng xã hội không phụ thuộc vào nhà máy điện nguyên tử.

 

Trước sự cố nhà máy điện nguyên tử Fukushima 1 hiện vẫn chưa tìm thấy lối ra, phần lớn quốc dân đều nghĩ vậy. Theo kết quả điều tra của báo Asahi  thì có đến 77% số người được hỏi đồng  ý từng bước từ bỏ điện nguyên tử.

 

Dẫu sao quốc dân cũng đã hiểu được sự khủng khiếp của năng lượng nguyên tử nằm ở chỗ “có muốn dừng cũng không thể dừng được”. Thêm nữa các nhà máy lại nằm trên quần đảo Nhật Bản, cái ổ của động đất và người ta nói rằng hiện đang ở vào thời kì động đất. Nếu sự cố diễn ra một lần nữa thì xã hội Nhật Bản sẽ không thể gượng dậy.

 

Vì vậy, chúng tôi muốn đề xướng “Xã hội không có điện nguyên tử” như là mục tiêu của tương lai. Về phương sách này chúng tôi đã đăng tải nhiều ý kiến ở phần xã luận chuyên đề, kính mời quý độc giả đọc.

 

Điểm quan trọng của việc xúc tiến thoát điện nguyên tử  nằm ở trục thời gian.

Cho đến  nay  có gần 30 % lượng điện phụ thuộc vào điện nguyên tử. Do đó nếu như ngay lập tức xóa bỏ điện nguyên tử thì tình trạng thiếu điện sẽ xảy ra và chắc chắn cuộc sống cũng như hoạt động kinh tế sẽ bị ảnh hưởng nặng nề. Việc giảm từ từ không nôn nóng sẽ mang tính khả thi hơn và chắc chắn cuối cùng sẽ đến đích.

Một mục tiêu được đưa ra là xác định tuổi thọ của điện nguyên tử chừng 40 năm nữa. Nếu như không xây thêm lò phản ứng mới và tuần tự ngừng trong vòng 40 năm thì đến năm 2050 số lò phản ứng sẽ bằng 0. Và như thế cho dù muộn  nếu chúng ta tập trung sức lực vào việc khai phát, du nhập nguồn điện thay thế và nỗ lực tiết kiệm điện thì ngày số lò phản ứng bằng 0 sẽ sớm đến gần.

Ngôi sao hi vọng của nguồn điện thay thế là năng lượng tự nhiên tiêu biểu như năng lượng gió, năng lượng mặt trời. .. Chúng ta sẽ chuyển hướng chính sách năng lượng theo hướng tăng cường những năng lượng này và cải cách cơ bản thể chế độc chiếm khu vực của các công ty điện lực. Đây là kịch bản được vẽ ra trong bài xã luận này.

 

Từ trước đến nay việc tăng cường điện hạt nhân được tối ưu tiên và năng lượng tự nhiên đã bị ức chế ngấm ngầm hoặc công khai. Nguồn năng lượng tự nhiên phân bố khắp các địa phương sẽ trở thành nhà máy phát điện gắn chặt với địa phương do đó  sự tham gia tự do theo quy chế mới kiểu tự do hóa là không thể thiếu. Nếu như phí điện năng được tính theo cung và cầu thì cũng sẽ có tác dụng khuyến khích tiết kiệm điện.

 

Tuy nhiên, chi phí vẫn còn rất đắt. Nếu như đưa vào đột ngột thì giá điện sẽ tăng cao và cuộc sống cũng như hoạt động kinh tế sẽ phải chịu gánh nặng. Tăng giá ở mức độ nào thì có thể chấp nhận được đây? Việc cân nhắc công việc giảm các nhà máy điện nguyên tử nguy hiểm, tạo ra sự đồng thuận của quốc dân và xúc tiến việc phế bỏ các lò phản ứng là việc làm quan trọng.

Thêm nữa, để làm được điều đó thì cần nhiều thời gian do đó không thể không tăng cường các nhà máy nhiệt điện sử dụng gas thiên nhiên. Khí CO2 thoát ra sẽ gây tác dụng tiêu cực đối với việc phòng chống trái đất nóng lên nhưng việc khai phát năng lượng tự nhiên, xúc tiến tiết kiệm năng lượng đồng thời về lâu dài tiến hành phế bỏ điện nguyên tử cần phải được tiến hành song song. Đây cũng là trách nhiệm mang tính quốc tế của Nhật Bản.

 

Một khi những nỗ lực nói trên được thực thi thì đến bao giờ sẽ không còn điện nguyên tử?

 

Do nó phụ thuộc vào sự phát triển của kĩ thuật và tình hình kinh tế thế giới cho nên việc dự đoán sẽ rất khó khăn nhưng có lẽ khoảng 20, 30 năm nữa.

 

Và như vậy tại sao chúng ta lại không thử  quyết tâm đưa ra mục tiêu “20 năm nữa đưa điện nguyên tử về 0” và dốc toàn lực thực hiện rồi tiến hành sửa đổi  kế hoạch sau một số năm nhất định theo chu kì?

 

Hiện tại, 35 trong số 54 nhà máy điện nguyên tử đang ngừng hoạt động và đến tháng 8 thì có thêm 5 nhà máy nữa phải dừng để kiểm tra. Cho dù rơi vào tình thế đó nếu như chúng ta mỗi người nỗ lực tiết kiệm điện và vượt qua được thời kì cần đến điện nhất trong mùa hè này thì nó sẽ chứng minh rằng cho dù không có điện nguyên tử mọi việc cũng vẫn sẽ ổn.

 

Từ giờ về sau nếu như chúng ta chọn lựa nhà máy điện nguyên tử dựa trên tiêu chuẩn an toàn là số một và chỉ vận hành những  nhà máy cần thiết dựa trên việc xem xét nhu cầu thì điện nguyên tử sẽ giảm nhiều và nhanh chóng. Nếu như chúng ta bước vào con đường tiến tới không còn điện nguyên tử, thì việc có được sự thông cảm của quốc dân đối với việc tái vận hành chắc chắn sẽ trở nên dễ dàng hơn.

 

Nghiên cứu về năng lượng nguyên tử sau chiến tranh đã xuất phát từ cụm từ “sử dụng vì mục đích hòa bình”. Tuy nhiên, điện nguyên tử đã trở thành quốc sách và một khi nó bắt đầu chuyển động như là sự thống nhất giữa sự độc chiếm của địa phương và công ty điện lực thì lý luận phản đối nó đã bị nhìn nhận một cách ác ý và không còn phanh được nữa.

Phần lớn quốc dân đã không suy nghĩ gì nhiều về nguồn điện và hưởng thụ cuộc sống dùng điện tùy thích.

 

Việc lựa chọn nguồn điện theo mô hình phân tán thoát khỏi điện nguyên tử sẽ chuyển từ mô hình phó mặc cho chính sách năng lượng sang mô hình tham gia và có mối liên quan tới mục tiêu xây dựng xã hội phân quyền. Điều này sẽ thống nhất với việc xây dựng mô hình  xã hội phát triển bền vững trong thế kỉ 21.

 

Xã luận chuyên đề ngày hôm nay chẳng qua cũng chỉ là một phác thảo hướng tới “Xã hội không có điện nguyên tử” mà thôi. Điều cần thiết là  chúng ta vừa phải làm sâu sắc sự tranh luận của quốc dân vừa phải tiến hành thực hiện nhanh chóng những việc có thể.

 

Nguyễn Quốc Vương dịch từ báo Asahi ngày 13/7/2011