So sánh công việc của giáo viên với công việc của bác sĩ.

1.  Điểm giống nhau giữa nghề bác sĩ và nghề giáo viên

Nghề bác sĩ và nghề giáo viên đều là nghề mà không thể thiếu được trong xã hội. Tất nhiên cũng còn rất nhiều nghề khác đối với xã hội là không thể thiếu được. Tuy nhiên nếu chúng ta sống ở trong một xã hội mà ở đó giả sử như cả bác sĩ và giáo viên không làm việc hết mình thì chúng ta không thể sống an tâm mỗi ngày. Do xã hội luôn mong muốn người bác sĩ và người giáo viên là những người xứng đáng được xã hội kính trọng cho nên người ta dùng chữ Sư (師) thay cho chữ “Sĩ”( 士)

Trong quốc gia hiện  đại, ngành công nghiệp thứ ba đóng vai trò lớn, trong đó việc cung cấp các cơ quan y tế, cơ quan giáo dục cùng với cơ quan tài chính, giao thông, liên lạc là những vấn đề trọng yếu. Do vậy để đào tạo nên các bác sĩ, giáo viên một cách có kế hoạch và ngăn ngừa những người không đủ tư cách vào ngành mà nhiều quốc gia đã thiết lập chế độ cấp giấy phép chặt chẽ. Ở Nhật ở mỗi tỉnh đều có đặt các trường đại học y, đại học giáo dục quốc lập hay khoa y, khoa giáo dục và sự bố trí này là để thực hiện điều nói trên. Và khác với các khoa khác tỉ lệ sinh viên vào học ngay từ đầu đã xác định là mình sẽ trở thành giáo viên hay bác sĩ chiếm tỉ lệ cao. Việc sinh viên có ý thức nghề nghiệp sớm ngay khi vào học là đặc trưng của hai ngành này.

2. Sự khác biệt trong đánh giá xã hội đối với bác sĩ và giáo viên.

Tuy nhiên sự đánh giá của xã hội đối với giáo viên và bác sĩ lại khác nhau. Nói chung ở nhiều nước có thể thấy xã hội đánh giá bác sĩ cao hơn giáo viên.

Tại sao lại có điều này? Tất nhiên là có sự ảnh hưởng của việc khác biệt về thu nhập cao thấp. Tuy nhiên không phải cứ nghề nào cứ có thu nhập cao là nhận được sự đánh giá cao của xã hội. Nó do mấy lí do sau:

Thứ nhất, đó là do sự khác biệt về độ dễ khó khi vào học hai khoa y và giáo dục. Ở Nhật điều này thể hiện rất rõ trong thi cử. Ở Nhật các khoa y trường y luôn đứng hàng đầu về khó trên cả giáo dục. Không chỉ ở Nhật mà ở nhiều nước cũng thấy rõ điều này.

Thứ hai việc đào tạo bác sĩ so với đào tạo giáo viên tốn thời gian hơn và mang tính chuyên môn hơn. Sinh viên khoa y phải học 6 năm, để thành bác sĩ phải vượt qua kì thi bác sĩ quốc gia và phải trải qua thời gian thực tập trước khi được công nhận là bác sĩ chính thức. Và hơn nữa hiện nay để trở thành bác sĩ thì ngoài việc vào làm sinh viên các khoa y không có con đường nào khác.

Trong khi đó sinh viên học khoa giáo dục chỉ phải học có 4 năm khi lấy đủ số đơn vị học trình quy định, lấy được giấy phép hành nghề giáo viên, vượt qua kì thi tuyển dụng giáo viên là trở thành thầy giáo. Đấy là con đường thông dụng tuy nhiên nếu sinh viên  học trong các trường cao đẳng với khóa trình học tương tự thì chỉ cần hai năm là có thể trở thành giáo viên. Để trở thành giáo viên tiểu học thì cần phải học trong các khoa, trường có chương trình đạo tạo giáo viên. Tuy nhiên để trở thành giáo viên trung học phổ thông cơ sở, trung học phổ thông  thì cho dù tốt nghiệp các khoa, trường khác không phải là giáo dục nhưng nếu lấy đủ số đơn vị học trình theo quy định và giấy phép hành nghề thì cũng có thể thành thầy giáo và trên thực tế tỉ lệ giáo viên nằm trong số này khá cao. Người ta một mặt đánh giá cao tính “mở” của chế độ cho phép mọi sinh viên  có cơ hội trở thành giáo viên nhưng mặt khác nó cũng sinh ra mâu thuẫn với  độ cao của tính chuyên môn trong đào tạo giáo viên.

Thứ ba là tính minh xác của mục tiêu hành động. Mục tiêu hành vi của bác sĩ là trị bệnh, vết thương hay phòng bệnh. Cho dù bệnh tật từng thời có khác nhau, ở khu vực có khác nhau song mục tiêu hành vi này của bác sĩ là không đổi. Tuy nhiên mục tiêu giáo dục thì chịu ảnh hưởng  theo khu vực, thời đại, văn hóa, xã hội. Chẳng hạn như ở Nhật trước Chiến tranh thế giới thứ hai mục tiêu tối cao của giáo dục là tạo ra con người “Trung quân ái quốc”. Sau chiến tranh nó được thay bằng mục tiêu tạo ra “con người dân chủ”. Có thể nói đây là sự thay đổi 180 độ. Tuy nhiên cũng khó có thể nói hiện tại tất cả người dân Nhật đều đồng ý với mục tiêu nói trên. Mà giả sử như tất cả người dân Nhật đều đồng ý đi chăng nữa thì mục tiêu đó so với mục tiêu giáo dục của các nước khác trên thế giới cũng có sự khác biệt.

Thứ tư đó là tính minh xác của kết quả hành vi. Kết quả hành vi của bác sĩ có thể thể hiện rất rõ. Tức là bệnh, vết thương có khỏi không. Các thầy đồng cốt cũng hành nghề để chữa bệnh tuy nhiên trong xã hội hiện đại thì người ta không tin tưởng họ mấy vì kết quả hành vi của họ không được làm rõ.

Kết quả hành vi của giáo viên, mặc dù không mờ ảo như thầy đồng nhưng cũng không rõ như kết quả hành vi của bác sĩ. Việc giáo viên đào tạo được bao nhiêu học sinh lên lớp hay thi đậu vào trường  nào đó là kết quả đơn giản và dễ hiểu nhất nhưng nó mất đến nhiều thời gian. Việc hình thành nên nhân tính mất đến nhiều năm tháng và cách đánh giá kết quả không phải bao giờ cũng giống nhau.

Nguyễn Quốc Vương dịch từ tài liệu tiếng Nhật.


Cũ hơn Mới hơn