Người Nhật hy vọng giải Nobel văn học thuộc về tay Murakami Haruki.


 

Giải Nobel văn học sẽ  được công bố vào 8 giờ chiều ngày  mùng 6 (giờ Nhật Bản). Hàng năm nhà văn Murakami Haruki (62)  tuổi với tư cách là ứng cử viên  đều được kì vọng. Tác phẩm của ông được dịch ra 45 thứ tiếng với trên 50 đầu sách và có rất nhiều người hâm mộ cuồng nhiệt trên khắp thế giới. Vào năm 2006 ông đã nhận giải thưởng Franz-Kafka giải thưởng vốn được biết đến như là giải gần với giải Nobel nhất làm cho sự kì vọng trong và ngoài nước dâng cao. Kết quả là năm nay…

Nhà văn Murakami Haruki

“Chúng ta, những người Nhật cần phải tiếp tục nói “không” với hạt nhân”.

Tháng 6 năm nay, Murakami tại buổi lễ nhận giải thưởng Kataluna của Tây Ban Nha giành cho những người có cống hiến cho lĩnh vực khoa học nhân văn, đã phát biểu như vậy về sự cố  điện nguyên tử do trận động đất Đông Nhật Bản gây ra. Trong nước, hiếm khi ông xuất hiện ở nơi công cộng nhưng ở nước ngoài tại các buổi lễ nhận giải thương văn chương như giải thưởng Jerusalam của Israel trong năm 2009 ông đã nhiều lần diễn thuyết.

Ban đầu việc người ta kỳ vọng Haruki Murakami sẽ nhận giải Nobel là vì ông là người đầu tiên ở khu vực châu Á nhận giải thưởng Kafka. Trong năm 2004 và 2005 những người đã từng nhận giải thưởng này đã trở thành chủ nhân của giải Nobel.

Điểm lại những tác giả đã nhận giải thưởng Nobel 10 năm qua thì thấy đó là các nhà văn giàu tinh thần phê  phán đối với áp lực xã hội dựa trên những trải nghiệm của bản thân.

Có cả những người đã từng là tù nhân trong trại tập trung Auschwitz của Đức và những người từng là dân tị nạn. Đó là sự phê phán chính trị hay “văn học hành động”. Nhà văn Oe  Kenzaburo người kêu gọi phế bỏ vũ khí hạt nhân một cách nhất quán qua tác phẩm “Hiroshima Note” cũng nằm trong số đó. Năm ngoái nhà văn Peru Mario Pedro Vargas Llosa đã vừa dấn thân vào cuộc tranh giành chính trị vừa tiếp tục sáng tác.

Trong khi đó tác phẩm của Murakami lại thiên về xu hướng miêu tả sự cô độc tinh thần của con người hiện đại.  Tác phẩm bán được hàng triệu bản “1Q84” được viết xong vào năm Heisei 21 sau 7 năm,  kể về mối tình giữa hai nhân vật chính là Aomame, người có khuôn mặt tối của kẻ ám sát và Tengo  là giáo viên trường dự bị  có chí trở thành tiểu thuyết gia trong thế giới hư ảo.

Uchida Tatsuru, giáo sư danh dự đại học Jogaku Kobe vốn là một “fan” của Murakami tin rằng Murakami “nhất định sẽ nhận giải trong vòng 10 năm tới”. Bà đánh giá: “Câu chuyện vừa đưa vào hiện thực cụ thể vừa đào sâu góc tối của trái tim mà con người ai cũng có. Nó làm cho người ta cảm nhận được khát vọng muốn theo đuổi khoảnh khắc sinh thành khi thế giới trở thành vật như hiện tại. Nó là tác phẩm có thể được lý giải cả hàng trăm năm sau”.

Kato Norihiro, nhà phê bình, giáo sư khoa văn hóa quốc tế đại học Waseda cũng chỉ ra điểm mạnh của tác phẩm của Murakami là nó có độc giả ở bất cứ đâu, vượt qua giới hạn tôn giáo, dân tộc.

Đó là kiến giải cho rằng ở các nước đang phát triển độc giả theo đuổi chủ đề “mất mát” (tức là sự đứt đoạn của mối quan hệ) diễn tả tự do trong cuộc sống đô thị và chủ đề tìm kiếm sự “dính kết” trong thế giới ảo của Internet cở các nước tiên tiến Âu-Mỹ. Giáo sư cũng giải thích rằng rất có thể   bản thân Nhật Bản ẩn dưới sự biến đổi xã hội gay gắt đã vượt qua hai thế giới là thế giới thứ nhất và thế giới thứ ba”.

Trái ngược với điều này,  nhà phê bình văn nghệ Kurokichi Ichio chỉ ra rằng “1Q84” có tính ẩn dụ và giải trí  lớn nhưng yếu tố cứu rỗi con người và tính liên quan tới xã hội thì mờ nhạt”. Thêm nữa,  Kurokichi cho rằng về bài diễn văn ở phần đầu thì “ việc chỉ phát biểu ở nước ngoài là sự phô diễn nhằm nhắm tới giải thưởng. Về phát ngôn “nói không với hạt nhân”  thì do từ trước đến nay ông chưa hề có phát biểu mang tính xã hội vì thế không thoát khỏi ấn tượng đột ngột” .

Các đối thủ rất đông. Người nặng kí nhất là nhà thơ xuất thân ở Syria, Adonis. Ông hoạt động ở Lebanon và ở Pháp nơi ông sống lưu vong và ông  được chú ý với tư cách là một nhà thơ đi tiên phong trong ngôn ngữ Ả-rập hiện đại.  Nhà văn Mỹ Thomas Pynchon  cũng là nhà văn được yêu mến dù chưa hề lộ mặt cũng như lý lịch.

Năm 2006 trong bảng dự đoán xác suất  những người trúng giải Nobel của nhà sách Ladbrokes của Anh công bố vào tháng 9 thì Murakami đã vượt 17 bậc và đứng thứ 6.

Nguyễn Quốc Vương  dịch từ  báo Sankei

http://sankei.jp.msn.com/life/news/111004/art11100411300005-n2.htm