Các ngày kỉ niệm và lễ hội ở Nhật Bản


Ngày lễ thành nhân (成人の日)

 

Ngày thứ hai đầu tiên của tháng giêng là ngày lễ thành nhân. Nó được coi là ngày quốc lễ lần đầu tiên vào năm 1948. Vào ngày này trên toàn quốc những ai bước sang tuổi 20 đều được chúc phúc và tổ chức lễ kỉ niệm. Phần lớn những thiếu nữ tham dự ngày này đều mặc áo kimono sặc sỡ với đôi ống tay áo dài. Ở Nhật khi bước sang tuổi 20 thì thanh niên được coi là người lớn. Tuổi 20 là một bước ngoặt quan trọng khi thanh niên được công nhận các quyền công dân, có quyền bầu cử. Cũng từ độ tuổi này thanh niên Nhật được phép hút thuốc và uống rượu.

 

Setsubun (節分)

 

Setsubun báo hiệu sự chuyển mùa đặc biệt này nay nó rơi vào khoảng ngày 3 tháng 3, một ngày trước ngày đầu tiên của mùa xuân. Vào buổi tối của ngày này, mọi người sẽ ném đậu khắp trong và ngoài nhà kèm theo câu nói “鬼は外、福は内“ (quỷ ra phúc vào) để cầu nguyện khỏe mạnh trong suốt năm đó, đi kèm theo là phong tục ăn số hạt đậu đúng bằng số tuổi. Tại đền thờ thần đạo và các ngôi chùa cũng diễn ra những hoạt động tương tự.

 

Ngày lập quốc (建国記念の日)

 

Ngày 11 tháng 2 là ngày lập quốc và cũng là quốc lễ. Cho dù nó được gọi là ngày lập quốc nhưng nó không giống như là ngày độc lập của Mĩ, một ngày lịch sử đặc biệt. Nó dựa trên một truyền thuyết rằng Thiên hoàng đầu tiên Jinmu đăng quang vào ngày 11 tháng 2 và ngày đó được coi là ngày lập quốc. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai nó bị tạm ngừng vì không có cứ liệu lịch sử nào nhưng từ năm 1967 nó lại được tiếp tục.

 

Hinamatsuri (ひな祭り)

 

Hinamatsuri diễn ra vào tháng ba và đây là dịp để cầu chúc cho các bé gái trưởng thành và hạnh phúc. Phần lớn các gia đình có bé gái trang trí búp bê cho lễ hội này và hiến tế cho búp bê hoa anh đào, bánh hishi mochi, bánh gạo có hình kim cương và màu sắc đặc biệt và các vật khác nữa. Nguồn gốc của lễ hội hina bắt nguồn từ  tập tục cổ xưa của Trung Hoa ở đó người ta tin rằng tội lỗi và những điều không may mắn sẽ chuyển sang búp bê và sau đó người ta sẽ đem thả trôi sông những búp bê này. Khi tập tục này truyền đến Nhật, nó được gắn với việc các bé gái chơi búp bê và đến thời Edo (1603-1868) chuyển thành lễ hội Hina.

 

Ngày hiến pháp (憲法の日)

 

Ngày này được coi là quốc lễ để kỉ niệm ngày công bố hiến pháp của nước Nhật (ngày 3 tháng 5 năm 1947). Hiến pháp này lập sau chiến tranh thế giới thứ hai cho nên điều 9 của hiến pháp quy định từ bỏ chiến tranh và không xây dựng quân đội. Những cũng có cách hiểu khác là quân đội cho phòng vệ là được phép và đấy là lí do cho sự tồn tại của Cục phòng vệ Nhật (đã đổi thành bộ quốc phòng). Tinh thần cơ bản của hiến pháp là tôn trọng hòa bình, chủ quyền quốc dân và nhân quyền.

 

Ngày trẻ em (子どもの日)

 

Ngày 5 tháng 5 là ngày trẻ em. Ban đầu nó được coi là ngày hội của các bé trai và được tổ chức để cầu chúc cho bé trai chóng lớn nhưng hiện nay nó đã trở thành ngày lễ chung cho trẻ em. Vào ngày này, các gia đình có bé trai sẽ bày ra búp bê dành cho lễ hội bé trai, thường là có hình dáng như anh hùng hoặc là võ sĩ samurai và treo hình con cá chép lội ngược dòng suối (cá chép vượt vũ môn). Cá chép có sức mạnh đủ để bơi ngược suối và được coi là biểu tượng thành công trong đường đời. Ngày này cũng được biết đến với tập tục tắm trong bồn tắm ngâm cây diên vĩ (iris-菖蒲)-loài cây được biết đến là có dược tính. Nó cũng bao gồm cả hoạt động ban phát các loại bánh kẹo ngọt truyền thống của nhật gói trong lá tre (trúc) và lá cây sồi.

 

Shichigosan (七五三)

 

Đây là sự kiện diễn ra vào ngày 15 tháng 11 để cầu nguyện cho các bé chóng lớn. Bởi vì số lẻ đối với người Nhật là rất quan trọng và là số tốt vì thế đây là dịp tốt để người Nhật cầu nguyện cho bé khi bé được 3,5,7 tuổi. Vào ngày này lũ trẻ mặc quần áo lễ hội và đi cùng cha mẹ tới đền thờ thần đạo để cầu thần phù hộ. Các trẻ sẽ nhận được viên kẹo nghìn tuổi  chitose (千歳飴)  thứ kẹo dài, thon có màu đỏ, trắng đựng trong các túi với hình minh họa là các con rùa và con sếu. Chitose có nghĩa là “một ngàn tuổi” và ở Nhật Bản cả sếu và rùa đều là biểu tượng của trường thọ. Thêm vào đấy màu đỏ đi cùng màu trắng là biểu hiện sự tốt lành theo quan niệm của người Nhật. Tất cả những điều đó đều nhắm đến sự cầu chúc cho các trẻ khỏe mạnh và chóng lớn.

 

 

 

Nguyễn Quốc Vương dịch từ 日本の文化を英語で紹介する事典(A billingual Handbook on Japanese culture của Yoichi Sugiura và John K.Gillespie, Nxb Natsume, 2004.