MUỐN GIỎI NGHỀ CÓ CẦN PHẢI ĐỌC SÁCH HAY KHÔNG?

 

                                             Nguyễn Quốc Vương

Là một diễn giả đã từng đi tới nhiều thư viện, trường học nói chuyện về văn hóa đọc và cũng là một người bán sách rong trên mạng, tôi nhận ra một hiện tượng thú vị. Rất nhiều người lớn nghĩ đọc sách chỉ là chuyện của người đang đi học. Nhiều phụ huynh mua sách cho con nhưng ít khi mua sách cho mình và khi hỏi thì câu trả lời là “không cần thiết”. Những buổi diễn thuyết cũng tương tự, sau phần lễ, giới thiệu đại biểu là các hàng ghế đầu nơi người lớn ngồi trống hoác và cuối cùng chỉ còn lại diễn giả với các bạn học sinh. Trò chuyện với những người đã đi làm, các bạn sinh viên đang đi học, tôi cũng nhận ra có nhiều người nghĩ rằng muốn giỏi nghề thì khi đi học chỉ cần tập trung học các môn chuyên ngành là đủ. Những người đã đi làm cũng cho rằng quan trọng là thực hành nghề chứ đọc sách không phải là chuyện cần thiết. Tôi cho rằng, những suy nghĩ đó là suy nghĩ sai lầm. Trên thực tế, đọc sách sẽ giúp cho cá nhân học và làm nghề tốt hơn.

 

Đọc sách giúp xây dựng nền tảng văn hóa cơ bản

Cho dù làm nghề gì, mỗi cá nhân đều cần một nền tảng văn hóa cơ bản để có thể giao tiếp với đồng nghiệp, cấp trên, khách hàng, thiết lập sự hiểu biết, thông cảm lẫn nhau từ đó hợp tác tốt trong công việc. Đặc biệt những người làm trong các công ty lớn, công ty có thành phần nhân sự đến từ nhiều địa phương, nhiều nền văn hóa khác nhau, thì nền tảng văn hóa cơ bản càn trở nên cần thiết.

Trên thực tế, những người khi đi làm chỉ biết “chuyên môn thuần túy” với ý nghĩa chỉ biết những gì thuộc về nghiệp vụ khi thực thi công việc sẽ không tiến bộ, thăng tiến được. Họ khó trở thành người lãnh đạo của nhóm, tổ, dây chuyền, bộ phận hay trở thành trưởng phòng, phó giám đốc… hoặc nếu có thể ngồi vào ghế đó, họ cũng không trở thành người lãnh đạo được kính trọng, có sức ảnh hưởng và phát huy được sức mạnh của mọi người. Đơn giản vì để trở thành người lãnh đạo phải có nền tảng văn hóa để thấu hiểu, lôi cuốn và dẫn dắt mọi người. Rất nhiều sinh viên khi còn đang đi học đã phạm sai lầm khi không đọc sách về mọi lĩnh vực như văn hóa, lịch sử, địa lý, triết học, tâm lý để có nền tảng văn hóa cơ bản đó. Khi đi làm, họ sẽ phải tự bồi dưỡng, nâng cao văn hóa bản thân thông qua đọc. Ai vượt qua được lực cản, sức ỳ để đọc, để nâng cao văn hóa cơ bản, người đó sẽ có nhiều cơ hội thăng tiến. Rất nhiều ông chủ các tập đoàn lớn trên thế giới hay giám đốc các công ty ở Việt Nam tuy không có điều kiện theo học ở trong trường lâu, có bằng cấp cao nhưng nhờ tự học, tự đọc không ngừng họ đã trở thành những nhân vật thành công trong nghề nghiệp của mình. Những người như Matsushita Konosuke- người sáng lập tập đoàn Matsushita (Panasonic), Honda Soichiro- người sáng lập tập đoàn Honda… là những ví dụ tiêu biểu.

Ở một khía cạnh khác, cho dù làm nghề gì, giữ chức vụ, vị trí cao hay thấp trong nghề đó, cá nhân vẫn là con người bình thường có cuộc sống đời thường với biết bao khó khăn, hạnh phúc, vui buồn của cõi người. Khi đó, người có nền tảng văn hóa cơ bản, có thú vui đọc sách sẽ có nhiều cơ hội để lựa chọn cách sống, thái độ sống và tìm kiếm hạnh phúc đích thực hơn. Những kiến thức thu nhận từ sách sẽ giúp họ cân bằng được giữa cuộc sống nghề nghiệp và cuộc sống đời thường, giúp họ biết nuôi dạy con, thưởng thức cuộc sống và tìm ra ý nghĩa của cuộc sống.

Đọc sách giúp có kiến thức về nghề nghiệp một cách sâu sắc và có hệ thống

Trong bất cứ một nghề gì hiểu biết lý thuyết và kĩ năng thực hành đều quan trọng như nhau nếu người làm nghề đó muốn phát triển sự nghiệp đến đỉnh cao, đạt được thành tựu lớn, tạo ra ảnh hưởng lớn và có cống hiến xã hội. Ngay cả những nghề mới nghe qua tưởng chừng như tầm thường như trồng cây, nuôi gia súc, làm bánh…lý thuyết và thực hành đều quan trọng ngang nhau.

Khi học trong trường vì thời gian có hạn và do chương trình quy định, giảng viên không thể cung cấp và hướng dẫn học viên tìm hiểu sâu rộng tất cả các kiến thức liên quan đến nghề nghiệp. Tuy nhiên nếu học viên có ý chí, phương pháp học tập, chăm đọc, trong 3 năm học cao đẳng, hay 4 năm học đại học, người học hoàn toàn có thể trang bị cho mình một hệ thống kiến thức cơ bản và sâu sắc về nghề mình sẽ làm. Trong thực tế, nếu là người có tư duy, biết quan sát và luôn có ý thức cải tiến dịch vụ, sản phẩm của mình, người làm nghề sẽ thấy “lý thuyết” không phải hoàn toàn vô dụng. Nó sẽ chỉ dẫn cho người làm nghề nhiều thứ.
Hơn nữa, nghề nào cũng có lịch sử của nó. Trước bản thân, đã có rất nhiều người làm nghề đó trải qua quá trình nghiền ngẫm, nghiên cứu trong một thời gian dài. Nhiều người trong số đó đã viết lại những công trình nghiên cứu, kinh nghiệm của bản thân thành sách, tài liệu. Khi đọc chúng, người làm nghề sẽ rút ngắn được thời gian mày mò, tiết kiệm được công sức tiền bạc và đi tiếp được chặng đường người trước chưa thể đi. Họ có thể dựa trên thành tựu của người đi trước để chiếm lĩnh đỉnh cao. Trong khi làm nghề,  khi gặp vấn đề thực tế cần giải quyết mà người làm nghề biết đọc sách, tra cứu tài liệu… thì sẽ tìm ra cách giải quyết nhanh hơn, tốt hơn. Tất nhiên, không cần đọc, có khi vẫn có thể làm được nghề dựa vào kinh nghiệm, học hỏi trực tiếp từ người xung quanh… nhưng muốn làm nghề một cách bài bản, đạt đỉnh cao nhất có thể thì không thể tránh khỏi việc đọc sách.

 Ở Việt Nam có rất nhiều nghề đã lưu truyền qua hàng trăm năm nhưng chủ yếu là truyền miệng, thế hệ nọ cầm tay chỉ việc thế hệ  kia nên lâu dần mai một và không thúc đẩy nghề đó đạt lên tầm cao mới đáp ứng nhu cầu của khách quốc tế trong thời đại toàn cầu. Đó là một điều đáng tiếc và là hạn chế cần chinh phục.

Đọc sách cũng là một cách thức hữu hiệu để bồi dưỡng chuyên môn và học nghề mới.

Rất nhiều người trưởng thành đã chấm dứt việc đèn sách ngay khi ra trường. Đấy là một thái độ sai lầm. Việc học phải là việc cả đời. Người đã trưởng thành, đi làm cần phải tận dụng tối đa mọi cơ hội, thời gian để học tập nâng cao trình độ nghề nghiệp của bản thân. Lý do là vì không có nghề nào mà muốn làm tốt chỉ cần học ở trong trường là đủ. Trong trường do thời gian, khung chương trình có hạn, giáo viên không thể nào dạy tất cả và người học cũng không thể học tất cả chỉ trong 2-4 năm đó. Hơn nữa, đặc trưng của  xã hội hiện nay là thay đổi rất nhanh, các kiến thức được cập nhật liên tục, công nghệ, kĩ thuật liên tục thay đổi cho nên nếu không liên tục học, đọc thì người làm nghề sẽ không theo kịp và trở nên lạc hậu.

Khi còn sống ở Nhật Bản, có lần tôi đi làm phiên dịch cho một nhóm kĩ sư tốt nghiệp ở một trường khá có tiếng ở Việt Nam. Nội dung chủ yếu của buổi làm việc đó là học về kĩ thuật hàn sử dụng robot. Ngay khi vào nhà máy và nhìn thấy mấy con robot hàn đang được khởi động, mấy cậu kĩ sư trẻ đã ghé tai tôi thì thầm “Lần đầu tiên em nhìn thấy mấy con robot này!”. Như vậy có nghĩa là ở trong trường họ hoàn toàn chưa được tiệp cận công nghệ đó. Tuy nhiên, nhờ có người hướng dẫn, rồi đọc tài liệu, thao tác thử, luyện tập… các kĩ sư trẻ sau đó đã sử dụng được các robot đó một cách cơ bản.

Việc đọc thường xuyên để học hỏi là yêu cầu bắt buộc của người làm nghề chuyên nghiệp. Sau khi ra trường, đi làm cơ hội để trở lại trường học hay được học trực tiếp từ thầy  sẽ ít đi vì vậy biết đọc và chăm đọc là một lợi thế lớn cho tự học nâng cao trình độ.

Ngoài ra, trong thực tế người đã ra trường, đi làm sẽ phải đối mặt với vấn đề học một nghề nhưng khi đi làm lại được phân công làm một việc không mấy liên quan, hoặc là bản thân lại có hứng thú với nghề khác. Trong tình huống đó thì chỉ có cách là tự học, tự bồi dưỡng để chinh phục lĩnh vực mới, nghề mới. Đọc là một cách để học nghề mới. Bản thân tôi cũng đã làm rất nhiều nghề khác nhau trong đó có nghề biên-phiên dịch, viết báo, viết sách, dịch sách, diễn thuyết… Tất cả những nghề đó tôi đều không được đào tạo trong trường đại học. Tuy nhiên, bằng cách đọc để tự học, vận dụng những nền tảng kiến thức đã học trong các trường đại học trước đó (tôi học về giáo dục học), tôi có thể làm được các nghề trên ở mức có thể tự sống độc lập được nhờ vào sự tín nhiệm của khách hàng.

Trong bối cảnh hiện nay khi các ngành nghề liên tục phát triển mỗi ngày và xã hôi có tính năng động cao, việc học một nghề trong trường rồi ra làm đúng nghề đó không phải là tất yếu. Khi đó ham đọc và có năng lực đọc tốt sẽ giúp cho cá nhân có cơ hội thích nghi tốt hơn và có nhiều cơ hội lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với sở thích, thế mạnh của bản thân.

 

 

 


Cũ hơn Mới hơn