LÀM THẾ NÀO ĐỂ ĐỌC VÀ HIỂU ĐƯỢC SÁCH KHÓ?


Trong các cuộc nói chuyện về đọc sách, tôi hay nhận được câu hỏi như trên. Để giúp các bạn có tri thức giải quyết câu hỏi này, tôi trích dịch ý kiến của giáo sư Saito Takashi (Đại học Minh Trị-Nhật Bản)-một trong những học giả hàng đầu về văn hóa đọc của Nhật Bản để các bạn tham khảo.

Tóm tắt lại thì Giáo sư Saito Takashi cho rằng đọc sách khó không nên đọc ngay mà cần đọc các sách nhập môn, sách giải thích, phân tích, bình luận trước đã để có nền tảng và sự chỉ dạy của người giỏi hơn ta. Tiếc thay ở Việt Nam chúng ta hiện đang rất thiếu sách dạng này (sách này thường được gọi là sách 'khai sáng' ở Nhật Bản.

Dưới đây là bài của GS. Saito Takashi. Tôi có dịch một cuốn của ông có tựa "Nơi chỉ người đọc sách có thể đến" sẽ phát hành sau Tết âm lịch. Mời các bạn tích tiền mừng tuổi chờ....mua.

SÁCH KHÓ CŨNG GIỐNG NHƯ LÀ BÓNG TỐI

Cách đây ít lâu tôi thấy ở một hiệu sách cũ gần nhà có bán cả bộ “Tư bản luận” của Marx với giá chỉ có 500 Yên. Tôi cảm thấy tội nghiệp cho “Tư bản luận”-tác phẩm vốn từng làm mưa làm gió một thời nên mua mà không hề nghĩ ngợi gì cả.

Quả thật, nó đúng là cuốn sách đã làm thế giới thay đổi lớn lao. Tuy nhiên, rất khó đọc. Nếu đột nhiên đọc “Tư bản luận” của Marx thì có lẽ không có ai có thể hiểu được. Khi xuất hiện những từ như “giá trị thặng dư”, “giá”, “giá trị lao động”, “Thương phẩm hóa sức lao động”… thì người ta sẽ không hiểu cái gì vào cái gì nữa.

Người ta sẽ thấy mỗi lúc một thêm căng thẳng vì “sao cứ thích lý luận vòng vo tam quốc thế nhỉ?” và khi đọc chưa hết chương một thì vứt sách.

Tuy nhiên, nếu như đọc một số cuốn sách phân tích, sách nhập môn khổ nhỏ về “Tư bản luận” trước sau đó mới đọc thì ta sẽ hiểu được “giá trị thặng dư” là phần người lao động tạo ra vượt quá tiền công, và “thương phẩm hóa sức lao động” có nghĩa là người kinh doanh dùng tiền mua sức lao động của người làm thuê. Và rồi bạn sẽ hiểu được nội dung “Tư bản luận” là gì, nó được viết ra nhằm mục đích gì cũng như hiểu được phương hướng đại thể của nó.

Nếu như đột nhiên đứng trong bóng tối thì ai cũng sẽ lúng túng không biết phải đi hướng nào. Cho dù là lối ra ước đoán đi nữa thì cũng tốt, ban đầu nếu như được ai đó chỉ cho thì trước tiên ta có thể tiến lên phía trước.

Đặc biệt, các cuốn sách khó giống như là bóng tối vậy. Cho dù có đột ngột lao vào đi nữa thì ta cũng sẽ không hiểu được các điểm quan trọng và sẽ không biết phải tiến về hướng nào. Trước tiên, ta phải nắm được ý nghĩa của thuật ngữ, nội dung đại thể của sách, kết cấu đại cương của nó bằng các sách nhập môn. Nếu như có chút ánh sáng hi vọng, ta sẽ nhắm về phía đó mà tiến bước.

Để dễ hiểu ta hãy ví nó với việc rèn luyện cơ bắp. Không có ai đột nhiên lại tập đẩy tạ luyện cơ ngực với tạ 100kg cả. Họ sẽ phải làm cho cơ thể quen với 30, 40kg, vừa tạo cơ vừa tăng dần trọng lượng lên.

Đối với sách thì độ khó của nó không được định lượng hóa. Giá mà có tiêu chuẩn kiểu như “cuốn này nặng ngang với 50kg, còn cuốn kia thì khoảng 100kg”, “ Hiện tượng học tinh thần’ của Hegel là 250kg đấy đừng có mần đột ngột mà gãy xương thì khổ!”…

Ví dụ như có rất nhiều cuốn sách về “Toán học”. Trong xã hội hiện đại tràn ngập các ý kiến, thông tin khác nhau trên mạng xã hội và internet vì vậy mà tính logic cực kì cần thiết để xem xét chúng.

Nếu như bình thường không tạo cho mình thói quen suy nghĩ về mọi thứ một cách logic thì bạn sẽ có nguy cơ bị lừa lối hoặc bị lôi cuốn vào thứ lý luận vô thưởng vô phạt. Ở ý nghĩa đó, “tư duy toán học” có thể nói là tư duy vô cùng cần thiết cho xã hội ngày nay.

Cho dẫu nói vậy thì nếu như gặp phải món có mức độ cao trong lĩnh vực toán học thì ta sẽ không theo kịp phải không nào? Cần phải bắt đầu từng bước với các sách dễ hiểu và nâng dần mức độ. Vậy thì, một cách cụ thể, ta phải đọc theo thứ tự như thế nào để cảm thấy dễ hiểu. Hãy thử cùng đi theo thứ tự sau.

(Nguyễn Quốc Vương dịch từ báo Tokyokeizai)
No photo description available.





Mới hơn