Chương trình  kiểu phức tuyến


Chương trình kiểu phức tuyến là gì?

Chương trình kiểu phức tuyến là chương trình có nhiều các “course” phù hợp với từng học sinh. Đây là chương trình thể hiện mong muốn giáo dục cá biệt hóa và đa dạng hóa. Nói một cách cụ thể nó xuất hiện như là sự du nhập rộng rãi tính lựa chọn và  tương ứng với mức độ học tập của từng học sinh.

Chương trình phức tuyến được ý thức và đưa ra với tư cách là vấn đề của hiện thực giáo dục từ sau Hội nghị thẩm định giáo dục trung ương lần thứ 14 triển khai cải cách cơ bản giáo dục THPT (1991). Ở đó trường THPT kiểu mới với trung tâm là quốc tế và thông tin, có khoa phổ thông, nghề nghiệp và  khoa tổng hợp đi kèm với việc tiến hành chế độ đơn vị học trình cùng sự triển khai khóa trình giáo dục với các môn học tự chọn đã được đề xướng.

Trong bản Hướng dẫn học tập mới

Bản Hướng dẫn học tập tiếp theo (tiểu học, trung học cơ sở, 1998) đã viết:

“Hướng dẫn học tập tiểu học”

(4) Khi chỉ đạo các môn giáo khoa cần phải tiến hành công phu, sáng tạo để học sinh lựa chọn các chủ đề, hoạt động học tập, thiết lập các cơ hội để học sinh suy ngẫm về tương lai bản thân.

(5) Khi chỉ đạo các môn giáo khoa cần nhắm đến việc làm sao cho học sinh có thể trang bị được cho bản thân một cách xác thực nội dung học tập, tiến hành chỉ đạo cá biệt  hoặc chỉ đạo cá biệt theo nhóm, chỉ đạo lặp đi lặp lại tùy theo tình hình trường học và học sinh,  cải thiện công phu sáng tạo phương pháp chỉ đạo, thể chế chỉ đạo và chỉ đạo mang tính hợp tác của giáo viên, làm phong phú sự chỉ đạo tương ứng với từng cá nhân.

“Hướng dẫn học tập ở THCS”

  1. Về nội dung của môn giáo khoa tự chọn, như đã chỉ ra ở từng môn giáo khoa ở chương 2, các hoạt động học tập đa dạng tứng với đa dạng của học sinh, học tập phát triển, học tập mang tính bổ trợ, học tập chủ đề cần đượng tiến hành phù hợp với từng trường theo quy định.

(6) Khi chỉ đạo các môn giáo khoa cần nhắm đến việc làm sao cho học sinh có thể trang bị được cho bản thân một cách xác thực nội dung học tập, tiến hành chỉ đạo cá biệt  hoặc chỉ đạo cá biệt theo nhóm, chỉ đạo lặp đi lặp lại tùy theo tình hình trường học và học sinh,  cải thiện công phu sáng tạo phương pháp chỉ đạo, thể chế chỉ đạo và chỉ đạo mang tính hợp tác của giáo viên, làm phong phú sự chỉ đạo tương ứng với từng cá nhân.

 Kiểu chương trình phức tuyến chú trọng sự lựa chọn và kiểu chương trình phức tuyến theo năng lực

 

Chương trình kiểu phức tuyến sẽ thay đổi cụ thể tương ứng với từng cá nhân. Nếu phân biệt tổng thể thì sẽ có hai “course” đa dạng  là “Sự lựa chọn theo mối quan tâm-hứng thú” của học sinh và mức độ thành thục, năng lực của học sinh.

(1) “Course” phù hợp với mối quan tâm, hứng thú của học sinh

– Học tập tự chọn  chủ đề ở tiểu học, trung học cơ sở.

– môn học tự chọn ở trường THCS và THPT.

(2) “Course” phù hợp với năng lực, mức độ thành thục của học sinh

– Học tập theo nhóm phân theo mức độ thành thục ở tiểu học

– Sự tổ chức lớp theo mức độ năng lực và thành thục ở trường THCS, THPT.

Trường tiểu học có đặc trưng là học tập tự chọn chủ đề với học tập tự chọn các hoạt động coi trọng mối quan tâm, hứng thú của học sinh và học tập tổng hợp. Có rất nhiều trường học lập kế hoạch và thực hiện.

Ở trường THCS, học tập theo mối quan tâm, hứng thú  được thực hiện ở bên trong các môn học tự chọn.

Ở trường tiểu học và THCS, sự chỉ đạo tương ứng với từng học sinh nhằm trang bị nội dung xác thực được coi trọng nhưng trong bản Hướng dẫn học tập câu “chỉ đạo tương ứng với trình độ học tập” xuất hiện từ cấp THCS trở đi và được thực hiện trong thực tiễn. Tuy nhiên, chỉ có một bộ phận các trường THPT là tiến hành tổ chức các lớp theo chỉ đạo đó. Ở trường tiểu học, rất nhiều thực tiễn được tiến hành với tư cách là học tập theo sự chỉ đạo hợp tác của giáo viên và học tập cá biệt”.

Tuy nhiên, học tập theo mức độ học tập thường bị phản biện rằng nó là thứ quy định năng lực của học sinh ngay từ nhỏ đặc biệt ở cấp học tiểu học.

Có thể nói một trong những chủ trương của giới giáo dục hiện tại là cá biệt hóa vì vậy trung tâm của chương trình kiểu phức tuyến là sự lựa chọn theo mối quan tâm, hứng thú của học sinh hơn là theo năng lực, mức độ học tập.

 Ví dụ về chương trình kiểu phức tuyến coi trọng sự lựa chọn

Dưới đây sẽ đưa ra ví dụ về tiểu tangent (chủ đề) có tên “Các nước có mối quan hệ sâu sắc với Nhật Bản” nằm trong tangent lớn “Nhật Bản trong lòng thế giới” ở lớp 6 tiểu học, như là một ví dụ về học tập tự chọn vấn đề theo mối quan tâm, hứng thú của học sinh.

 

“Các nước có mối quan hệ sâu sắc với Nhật Bản” (Lớp 6)

(1) Mục tiêu

Làm cho học sinh cảm nhận được bằng thân thể và trái tim  việc có những người có văn hóa khác biệt hẳn với chúng ta và họ đang sống và coi trọng văn hóa đó. Từ đó làm cho học sinh coi trọng văn hóa đó giống như những người ấy.

 

(2) Kế hoạch chỉ đạo (5 giờ)

“Các nước có mối quan hệ sâu sắc với Nhật Bản” dưới hình thức poster-session -5 giờ

Thứ nhất: Thời gian dành cho tìm kiếm, thể hiện-4 giờ

Thứ hai: Poster-session-1 giờ

(3) phương pháp triển khai

Cho học sinh lựa chọn nước mà học sinh muốn tìm hiểu về đời sống nước đó, tiến hành điều tra về “đời sống của người dân nước đó”, sau đó thể hiện những gì điều tra được trên giấy làm poster dưới hình thức phỏng vấn, tiểu phẩm… tiến hành phát biểu và học tập lẫn nhau.

Ở phần Poster-session, học sinh có ba tình huống lựa chọn.

Thứ nhất là lựa chọn nước điều tra. Thứ hai là lựa chọn phương pháp thể hiện. Thứ ba là lựa chọn nước nhóm khác phát biểu để nghe và học hỏi. Tuy nhiên, xu hướng chung là học sinh thường hiểu rõ về quốc gia mà mình điều tra hơn là quốc gia nghe và học hỏi từ bạn.

Trong chương trình kiểu phức tuyến cũng có thể học sinh chỉ nắm vững được nội dung mà bản thân mình lựa chọn.

 

Nguyễn Quốc Vương dịch từ “Từ điển giáo dục môn Xã hội” (Gyosei, 2000)

 


Cũ hơn Mới hơn