Quan hệ triều cống Trung-Xiêm 1282-1853 (I)


Tác giả: Suebsaeng Promboon

Luận văn tiến sĩ lịch sử tại đại học Wisconsin (University of Wisconsin), 1971

Nguyễn Quốc Vương dịch

 

 

Lời cảm ơn

 

Tác giả muốn bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới giáo sư Eugene P. Boardman, người đã giám sát,  hướng dẫn, hợp tác và khuyến khích  tác giả trong quá trình tiến hành luận án này.

Tác giả đồng thời cũng cảm ơn giáo sư Chow Tse-tsung và giáo sư John R.W. Smail, những người đã dành cho tác giả những lời khuyên và gợi ý hữu ích.

Tác giả bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới cha mẹ, những người đã dành cho tác giả  sự ủng hộ và động viên hết lòng.

Tác giả cũng  bày tỏ lòng cảm kích tới vợ, người đã cố gắng không ngừng nghỉ trong suốt thời gian tác giả hoàn thành chương trình tốt nghiệp.

 

Mục lục

 

Lời cảm ơn                                                                                     11

Bản chuyển tự chữ Hán và chữ Xiêm                                            III

Các chữ viết tắt                                                                              VI

Danh sách các bản đồ, hình minh họa, bảng biểu, biểu đồ          VII

Dẫn Nhập                                                                                     XII

 

Chương

I  Bối cảnh lịch sử

Vai trò truyền thống và sự phát triển của hệ thống triều cống        1

Thể chế Xiêm đối phó với những sự kiện ngoại giao                    13

Những tư tưởng của Xiêm liên quan đến sứ giả và sứ đoàn          22

Các quy định và phong tục tiếp đón sứ đoàn trong triều đình Xiêm 25

Sự diễn giải của Xiêm trong mối quan hệ với Trung Quốc           38

II   Mô mình của các mối quan hệ triều cống

Các sứ giả Trung Quốc tới Xiêm                                                  58

Các sứ giả  Xiêm tới Trung Quốc                                                 80

Bản chất và mục đích của các sứ đoàn  Xiêm                               82

Vị trí và thành phần của các sứ đoàn và đường đi                         88

 

Danh sách các bản đồ, hình minh họa, bảng biểu, sơ đồ             VII

Bản đồ

1. Xiêm dưới triều Rama Khamhaeng                                       VIII

2. Xiêm dưới triều Naresuan                                                        IX

3. Xiêm đầu thời kì Bangkok                                                        X

Hình minh họa

1. Một thuyền buôn Xiêm                                                             XI

2. Phòng tiếp kiến                                                                         32

3. Sơ đồ phòng tiếp kiến                                                               35

Bảng biểu

1. Tần suất của các sứ đoàn tới Trung Quốc                                106

Bảng

1. Các sứ giả  Trung Quốc tới Xiêm                                            64

2. Các sứ giả  Xiêm tới Trung Quốc trong thời kì Sukhothai     108

3. Các sứ giả  Xiêm tới Trung Quốc từ 1369 tới 1404               110

4.Các sứ giả  Xiêm tới Trung Quốc từ 1405 tới 1433                112

5. Các sứ giả  Xiêm tới Trung Quốc từ 1434 tới 1499               115

6. Các sứ giả Xiêm tới Trung Quốc từ 1500 tới 1579               116

7. Các sứ giả  Xiêm tới Trung Quốc từ 1580 tới 1619               117

8. Các sứ giả  Xiêm tới Trung Quốc từ1620 tới 1655                118

9. Các sứ giả  Xiêm tới Trung Quốc từ 1656 tới 1688               118

10. Các sứ giả  Xiêm tới Trung Quốc từ 1689 tới 1709             119

11. Các sứ giả  Xiêm tới Trung Quốc từ 1710 tới 1766             120

12. Các sứ giả  Xiêm tới Trung Quốc từ 1777 tới 1853             121

 

 

 

 

 

Lời nói đầu

 

Tất cả các sinh viên ngành lịch sử ngoại giao Trung Hoa hầu như chắc chắn đã quen với khái niệm “hệ thống triều cống”- thứ chứa đựng tất cả các khía cạnh trong các mối quan hệ ngoại giao của Trung Quốc. Sự hiểu biết về tư tưởng chủ yếu, sự phát triển và chức năng của nó là điều kiện tiên quyết để tìm hiểu và giải thích sâu hơn tư cách của Trung Quốc trong các vấn đề ngoại giao.

Điều quan trọng tương tự là cách nhìn nhận các nhà nước triều cống  với mối quan hệ triều cống Trung Quốc. Gần đây, một số học giả có danh tiếng đã tiến hành nhiều nghiên cứu ấn tượng về hệ thống triều cống nhưng hầu như tất cả các nghiên cứu đó quá nhấn mạnh tới tư tưởng của Trung Quốc và không mấy cố gắng thẩm tra động cơ thực sự của các nước tiến hành triều cống. Kết quả là, hệ thống triều cống của Trung Quốc đã bị đối xử bất công. Các ghi chép chi tiết về các hoạt động triều cống  hầu như đã không được đụng tới. Thông tin chi tiết về mục đích ẩn sâu của các nước chư hầu cần phải được hiểu rõ hơn qua hệ thống phức tạp này.

Xiêm, nước đã bị Trung Quốc coi là nước triều cống cung cấp cho chúng ta một trường hợp tiêu biểu để nghiên cứu bởi vì mối quan hệ của nó với Trung Quốc không phải chỉ là mối quan hệ kéo dài mà nó còn được dựa trên bầu không khí thân thiện. Hơn nữa,  các hoạt động của các phái đoàn sứ giả Xiêm, được ghi lại một cách thường xuyên và cung cấp cho chúng ta đủ chi tiết để làm rõ bản chất thực sự của sự tương tác này. Thêm vào đó, việc chưa có một nghiên cứu toàn diện nào về đề tài này đã khiến tôi thực sự muốn thử sức.

Tác phẩm này sẽ giới hạn trong việc thảo luận về mối quan hệ Trung-Xiêm trong các thời kì Sukhothai, Authaya và Bangkok. Thời đại Thonburi (1767-1782) ngắn ngủi được xếp trong thời kì Bangkok. Công việc chính của tôi là là xác định xem rốt cuộc mối quan hệ đó là gì,  Trung Quốc tự bản thân nó đã hình thành mức độ kiểm soát như thế nào để thực thi  và đâu là lợi ích  mà cả hai quốc gia đã đạt được từ mối quan hệ thân thiện này.

Trước hết, tôi sẽ thảo luận về thực tiễn nói chung của các sự kiện ngoại giao giữa hai quốc gia và sự trình diễn của Xiêm trong các mối quan hệ với Trung Quốc. Tiếp theo,  tôi sẽ thảo luận về  mô hình khác nhau của các mối quan hệ được quan sát trong việc điều hành các sứ đoàn của Xiêm tới Trung Quốc và các sứ đoàn Trung Quốc tới Xiêm.  Sau đó, tôi cũng sẽ giới thiệu khía cạnh chính trị và kinh tế của sự tương tác này trong từng vương quốc Xiêm.

Tôi hi vọng rằng nghiên cứu này sẽ cung cấp cho người đọc thông tin và sự hiểu biết rõ ràng hơn, thứ có thể sẽ có giá trị cho tìm hiểu sâu hơn về hệ thống triều cống Trung Quốc và mối quan hệ Trung-Xiêm.


Cũ hơn Mới hơn