Pierre Loti (1850-1923) và Nhật Bản.

 

Nhà văn Pierre Loti tên thật là Julien Viaud. Năm 17 tuổi  Loti gia nhập hải quân và có cơ hội nhìn thấy nhiều quốc gia trên thế giới. Ông đã đến Nhật hai lần. Lần thứ nhất vào mùa xuân năm 1885 (năm Minh trị thứ 18), ông đến Nagasaki với tư cách là sĩ quan hải quân của Pháp. Ở đây ông có ấn tượng rất mạnh với dáng dấp của thời kì Edo còn lưu lại ở con người, cảnh vật ở đây khác với đô thị đang Âu Mĩ hóa như Tokyo. Dựa trên trải nghiệm đó ông đã viết cuốn tiểu thuyết có tên “お菊さん” (Nàng Kiku). Trong đó ông miêu tả  rất sinh động dáng đi duyên dáng của thiếu nữ Nhật Bản, tiếng guốc gỗ, giọng cười nhỏ nhẹ của trẻ em, âm thanh buồn bã của đàn Samisen, tiếng ve ve đơn điệu của ve sầu, sự yên tĩnh bên trong những ngôi nhà ở phố, bên cạnh đó là không khí sinh hoạt cuộc sống của người dân. 

Tiếp theo Loti đến thăm Kyoto, Tokyo, Kamakura, Nikko… Ở mỗi nơi ông đều viết những câu văn đẹp như thơ. Người ta nói rằng khi người Nhật đọc,  họ  có cảm tưởng như được trở lại sống trong thế giới thời Minh Trị.

Vào thời đó ở Tokyo có ngôi nhà nổi tiếng tên là Rokumeikan (鹿鳴館). Tòa nhà này được hoàn thành năm 1883 theo ý tưởng của Bộ trưởng ngoại giao đương thời khi đó là Inoue Kaoru và là tòa nhà phục vụ giao lưu quốc tế. Tháng 11 năm 1885, có buổi đại dạ hội và Loti cũng được mời tới dự. Ông đã ghi lại cảm tưởng của ông về tòa nhà này như sau: “Rokumeikan không phải là tòa nhà đẹp. Nó là tòa nhà kiến trúc kiểu châu Âu, mới được được hoàn thành, trắng toát, hoàn toàn mới mẻ và không hiểu sao nó rất giống như Casino ở khu phố tắm nước nóng của Pháp vậy”. Ông cũng có bình luận về những người phụ nữ khiêu vũ ở đó. Ông nhận xét bước nhảy có đúng nhưng do được dạy theo kiểu “thuộc lòng máy móc”  cho nên  các cô gái giống như búp bê cử động không có vẻ gì là sống động.

Bên cạnh đó Loti còn viết bài báo về quán ăn theo phong cách phương Tây ở Tokyo. “Đây là tòa nhà có phong cách mới khác xa với phong cách thời Edo, ở đây hầu hết các vị khách đều ngồi ở những chiếc bàn kiểu châu Âu và dùng nĩa để dùng bữa. Tuy nhiên nhìn cảnh Nhật Bản hiện đại đó thì có cảm giác buồn cười. Nếu bỏ qua sự sạch sẽ của chiếc bàn ăn và bộ thìa nĩa nó khiến ta nghĩ đến một quán ăn hạng ba ở vùng nông thôn Pháp”.

Loti ít nhất đã viết ba cuốn sách về Nhật Bản, trong đó  ông cố gắng bắt lấy những cái gì thuộc về Nhật Bản. Nói cách khác ông đã quan sát chi tiết và cố gắng lí giải văn hóa Nhật Bản. Đất nước Nhật Bản đang gấp rút hiện đại hóa theo mô hình Tây Âu khi đó đã thành  công ở một số mặt nhưng nhiều điểm thì  dường như quá sức.

Nguyễn Quốc Vương viết dựa trên tài liệu tiếng Nhật.




Cũ hơn Mới hơn