CÁCH KHẮC PHỤC BỆNH LƯỜI ĐỌC SÁCH Ở NGƯỜI LỚN



Còn đối với người lớn thì sao? Trong các buổi giao lưu rất nhiều người lớn thú nhận với tôi rằng mặc dù biết đọc sách là cần thiết, muốn làm gương cho con nhưng họ cứ cầm sách lên là buồn ngủ, mắt díp lại hoặc đầu trống rỗng đọc cứ tuột đi. Tình trạng đó là do cơ thể nhất là bộ não đã quen với sự lười biếng. Nó không được rèn luyện từ nhỏ vì thế khi thấy sách, khi cần phải làm các thao tác như tưởng tượng, phân tích, liên tưởng, so sánh bộ não lười biếng kia đã phản ứng tiêu cực bằng cách ra lệnh cho các giác quan đóng lại (mắt nhắm lại, buồn ngủ). Để thắng “phản xạ có điều kiện” này người lớn cần phải kết hợp rèn luyện thân thể với rèn luyện tư duy để kiên trì để đánh thức bộ não và cơ thể. Hãy chọn một cuốn sách dễ hiểu, bản thân thích, mình nghĩ là cần nhất và kiên nhẫn mỗi ngày đọc một chút. Có thể là mỗi ngày một lần, mỗi lần một trang. Trong khi đọc cố gắng tập trung, suy nghĩ về nội dung đó, liên tưởng tới trải nghiệm của bản thân đã trải qua, tưởng tưởng ra hoàn cảnh, tâm trạng của nhân vật được viết tới, tóm tắt nội dung trang sách đó vào sổ tay, kể lại nó cho người khác nghe, sơ đồ hóa nội dung đã đọc được… Cứ kiên trì như vậy trong một thời gian dài khoảng một vài tháng, rất có thể bạn sẽ thấy khác.

Nói tóm lại, muốn đạt được thứ gì đó có giá trị, người ta đều cần phải nỗ lực và tiêu tốn thời gian, công sức. Những thứ có giá trị không hề đến một cách dễ dàng như nhiều người nhầm tưởng. Cần cố gắng bền bỉ, tích lũy, gia tăng về lượng để đến một lúc nào đó sẽ có sự thăng hoa, đột biến về chất. Bạn cảm thấy khổ cực khi phải cố gắng đọc sách nhưng rồi đến một ngày tự nhiên bạn đột nhiên được nếm trải cảm giác sung sướng giống như “giác ngộ” khi thấy sách mở ra trong bạn một thế giới hoàn toàn mới mẻ mà trước đó bạn chưa từng thấy.

Đối với người lớn, để làm cho bản thân cảm thấy hứng thú với sách và cảm nhận được niềm vui đọc sách còn có một “mẹo” nữa là nếu đọc sách về chủ đề nào đó mà thấy khó, bạn không nên bắt đầu ngay bằng sách dành cho người lớn. Bạn hãy chọn các cuốn sách có cùng chủ đề, cùng nội dung nhưng là phiên bản dành cho trẻ em. Ví dụ như bạn muốn đọc triết học nhưng nếu ngay từ đầu bạn đọc vào thẳng luôn sách người lớn sẽ khó khăn thì bạn hãy tìm sách triết học viết cho trẻ em để đọc. Đối với kiến thức khoa học cũng vậy. Bạn học ngành xã hội nên yếu về kiến thức tự nhiên nhưng giờ đây khi trưởng thành bạn có nhu cầu đọc để hiểu khoa học. Khi đó sách khoa học viết cho trẻ em hay các sách dạng "khai sáng" sẽ là lựa chọn số một. Cùng là khoa học nhưng khi viết cho trẻ em các tác giả viết rất khéo léo và dễ hiểu. Bạn đọc sẽ có nền tảng kiến thức được bồi đắp từ từ và đây sẽ là tiền đề để bạn đọc các sách khó hơn viết cho người trưởng thành.

Bản thân tôi cũng từng trải nghiệm việc đọc sách bằng cách thức tương tự như trên. Cách đây gần 15 năm (2006) khi tôi đến Nhật Bản du học tôi chưa hề biết tiếng Nhật ngoài mấy câu như “Xin chào”, “Cảm ơn”, “Xin lỗi”. Đến Nhật tôi mới bắt đầu học tiếng Nhật thật sự. Khi đó tôi đã 25 tuổi, độ tuổi không còn là sớm đối với việc học một ngoại ngữ. Sau khi học tiếng Nhật được khoảng hơn một năm thì tôi bắt đầu nghiên cứu chuyên môn dưới sự hướng dẫn của giáo sư. Do được đào tạo với nền tảng khác với sinh viên Nhật Bản cho nên khi học về lịch sử, giáo dục Nhật Bản tôi cảm thấy có nhiều cái khó và lạ lẫm. Chẳng hạn, ở đây lần đầu tiên tôi làm quen với nội dung kiến thức trong các môn học mà ở Việt Nam tôi thậm chí chưa từng được nghe tên như Luân lý học, Xã hội hiện đại, Hiến pháp…Thêm nữa, rào cản ngôn ngữ cũng là một bức tường cao sừng sững.

Trước tình hình đó ông thầy hướng dẫn và giáo viên dạy tôi tiếng Nhật đã nghĩ ra một cách là cho tôi vừa học tiếng Nhật vừa đọc lại sách giáo khoa của học sinh Nhật từ lớp 1 đến lớp 12 ở tất cả các môn xã hội. Trong quá trình lần mò đọc từng chữ đó tôi vừa học hỏi được kiến thức phổ thông của học sinh Nhật vừa trang bị cho mình năng lực tiếng Nhật.

Đây có thể là một gợi ý cho các bạn đã trưởng thành là người Việt muốn có thói quen đọc sách. Hãy bắt đầu với các tác phẩm, cuốn sách viết cho trẻ em. Thậm chí là đọc lại sách giáo khoa mình đã học khi xưa và hiện tại. Cho dù sách giáo khoa vốn "khô như ngói" và có rất nhiều hạn chế cố hữu, khi đọc lại trong tâm thế chủ động và bằng trải nghiệm, con mắt phê phán của người lớn ta sẽ nhận ra vô vàn thứ mà trước kia thời học sinh ta đã không nhận ra và thầy cô cũng chẳng nói với ta điều ấy.

Tạo ra được một thói quen tốt cũng khó ngang với việc loại bỏ một thói quen xấu. Ai đã và đang cố gắng loại bỏ thói quen xấu của bản thân sẽ cảm nhận sâu sắc điều này. Nhưng cũng giống như kết quả đạt được khi bỏ được thói quen xấu, khi hình thành được thói quen tốt ta gần như sẽ trở thành một người khác. Khi có được một thói quen tốt như đọc sách trong cuộc sống đầy lo âu, bất an và quay cuồng chóng mặt như hiện tại, bạn sẽ có một cuộc sống mới bình thản hơn giống như là bạn hồi sinh hoặc tái sinh thành con người khác. Thói quen đọc sách một khi đã được hình thành sẽ theo bạn suốt đời, giúp ích cho cả đời sống cá nhân và công việc của bạn thậm chí nó còn làm thay đổi cả thói quen, giá trị quan của những người thân trong gia đình bạn. Rất có thể sau khi bạn trở thành người đọc sách, mê sách, con bạn cũng sẽ trở thành đứa trẻ say mê việc đọc.

Khi mỗi công dân, mỗi gia đình mê sách, có thói quen đọc sách như vậy ta sẽ có quốc dân đọc sách và chuyện đọc sách sẽ trở thành phổ biến như ăn cơm, uống nước, hàng ngày. Đấy là đỉnh cao của văn hóa đọc.

Nguyễn Quốc Vương, 30/11/2020

Cũ hơn Mới hơn