Tái trải nghiệm (2)

Tính khả năng mới của tái trải nghiệm

Nhà triết học lịch sử người Anh, Collingwood, R.G  đã xác lập hệ thống triết học lịch sử lấy trung tâm là lý luận “tái trải nghiệm”  nhằm giải quyết vấn đề phương pháp nhận thức lịch sử. Nếu như kết hợp tổng thể khái niệm của Collingwood với các khái niệm siêu việt khác như “lịch sử tư duy”, “lịch sử hiện tại”, “quá khứ đã sống”, “lịch sử học với tư cách là một khoa học” và “tái trải nghiệm” sẽ tạo nên cơ cấu “nguyên lý nhận thức lịch sử mang tính tái trải nghiệm”. Nếu như định thức hóa “nguyên lý học tập lịch sử mang tính tái trải nghiệm” dựa trên nó, chúng ta sẽ có kết quả sau. Học tập lịch sử tái trải nghiệm được xúc tiến tuân theo quá trình nhận thức lịch sử với 7 giai đoạn : (1) Hình thành giả định, (2) nảy sinh vấn đề, (3) điều tra, khám phá dự bị, (4) Làm rõ vấn đề, (5) nắm được mặt bên ngoài của hành vi lịch sử, (6) nhận thức mặt bên trong hành vi lịch sử, (7) đánh giá về quá trình tìm kiếm và thiết lập vấn đề mới. Vấn đề ở đây là “nhận thức bên trong hành vi lịch sử” gọi là nhận thức cố hữu của lịch sử sẽ trở nên có khả năng như thế nào? Trước hết, là việc lần ngược trở lại sự xác lập từng bước “nguyên lý học tập lịch sử trải nghiệm”. Tiếp theo đưa ra “5 câu hỏi” và dựa vào  căn cứ  đó để tự mình trả lời.

– Người có hành vi lịch sử đó đã có mối quan tâm, động cơ như thế nào?

– Người có hành vi lịch sử nằm trong bối cảnh như thế  nào? Làm thế nào để tiếp cận được bối cảnh đó.

– Trong bối cảnh đó có những sự lựa chọn nào?

– Hành vi được lựa chọn có phải là sự lựa chọn tốt nhất không?

– Mục đích của hành vi lịch sử được lựa chọn là gì?

Việc học tập về hành  động tư duy của người có hành vi lịch sử nhờ phương pháp nhận thức lịch sử tái trải nghiệm mà trở nên có thể và có ý nghĩa lý luận như sau.

Người học thông qua học tập lịch sử trải nghiệm mà đảm bảo hoạt động tìm kiếm câu trả lời, cấu tạo lại  thế giới lịch sử  bên trong quan niệm của bản thân, nó không chỉ là quá trình tư duy của người có hành vi lịch sử mà  còn có thể cung cấp cơ hội phê phán, đánh giá chính bản thân mình về hoạt động học tập của bản thân. Cũng giống như vậy, học tập lịch sử bằng tái trải nghiệm  cùng với việc biến nhận thức tinh thần của con người trở thành thứ có thể đồng thời làm cho ý nghĩa lý luận học tập bằng “lý giải” được công nhận. Từ giờ về sau, cần phải  nghiên cứu tích cực với tư cách phương pháp luận mới của học tập lịch sử.

 

Nguyễn Quốc Vương dịch từ “Từ điển giáo dục môn Xã hội” (Gyosei, 2000)