Sự tham gia xã hội của học sinh


“Tham gia xã hội” trong mục tiêu của môn Xã hội

“Tham gia xã hội”-cụm từ thể hiện việc có được quyền công dân mới xuất hiện gần đây trong xã hội Nhật Bản. Trước đó “tham gia” thường được dùng để chỉ việc “tham gia bỏ phiếu” hay “tham gia chính trị”. Những năm gần đây do các phong trào công dân với trung tâm của là các NPO và NGO, cùng sự mở rộng của các hoạt động tình nguyện tầm quan trọng của tham gia xã hội trong xã hội công dân (civil Society) hiện đã trở thành nhận thức chung của quốc dân.

Môn Xã hội cũng tiếp nhận ảnh hưởng đó và những năm gần đây đã tập trung tiêu điểm vào tham gia xã hội. Về bản chất tham gia xã hội là thứ tạo thành bộ phận trung tâm trong mục tiêu của môn Xã hội.  Có lẽ không có ai thuộc lĩnh vực giáo dục môn Xã hội phủ nhận rằng “phẩm chất công dân cần thiết với tư cách là người hình thành quốc gia-xã hội” không phải là thứ chỉ tri thức, kĩ năng, thái độ cần thiết cho tham gia xã hội. “Người công dân có đầy đủ thông tin, tham gia một cách tích cực vào những vấn đề chung của xã hội địa phương” không phải ai khác chính là hình ảnh người công dân lý tưởng được vẽ ra trong môn Xã hội.

 Hành động-trung tâm của tham gia xã hội

 

Khi phân tích lịch sử thực tiễn của môn Xã hội sau chiến tranh thì điều đáng chú ý là số lượng đáng kể của các thực tiễn có thể tham khảo khi suy ngẫm về “giáo dục tham gia xã hội”. Trong các thực tiễn giáo dục phong phú quý giá sau chiến tranh  như “Trường Yamabiko” của Muchaku Seikyo, môn Xã hội Okutango của Shibuya Tadao, môn Xã hội có tính Xã hội hội học của Suzuki Shosan, môn Xã hội bắt rễ từ địa phương của Yasui Toshio ta đều thấy các yếu tố tham gia xã hội được tính toán. Trong các thực tiễn này, học sinh coi xã hội địa  phương là địa bàn học tập chủ yếu, tiếp xúc trực diện với các vấn đề chung của xã hội địa phương nơi mình sinh sống và chiến đấu với nó. Tuy nhiên điều đó không có nghĩa rằng các thực tiễn này tương xứng với giáo dục tham gia xã hội có tầm quan trọng ngày càng tăng lên hiện nay.

“Hành động” nằm ở trung tâm của tham gia xã hội. Đọc báo cũng là một loại hành động nhưng hành động cần được coi trọng trong trường hợp này là hành động tạo ra ảnh hưởng lớn bằng việc giải quyết vấn đề chung. Trong tình huống hành động này, học sinh cần được tiếp cận với tư cách là “công dân” thay vì là “trẻ em”. Chính việc đảm nhận vai trò quan trọng trong xã hội công dân và thực hiện vai trò đó mà năng lực cần thiết cho tham gia xã hội sẽ được mài sắc. Khi tổ chức các hoạt động như làm đẹp môi trường hay tình nguyện với tư cách là “hành động” giáo viên cần phải chú ý tới điều đó.

 

Nguyễn Quốc Vương dịch từ “Từ điển giáo dục môn Xã hội” (Gyosei, 2000)