Sự phát triển của quốc tế hóa


Sự phát triển của quốc tế hóa ở giáo dục môn Xã hội bắt đầu từ cuối thập kỉ 80 và đầu thập kỉ 90 (thế kỉ XX), chủ yếu nó được diễn ra với  các hoạt động giao lưu quốc tế của các đoàn thể nghiên cứu và, tổ chức hóa quốc tế và các dự án tu nghiệp của các giáo viên.

Sự quốc tế hóa trong các đoàn thể nghiên cứu có thể được phân chia đại khái thành: giao lưu nghiên cứu quốc tế, nghiên cứu chung quốc tế (bao gồm cả các dự án), quốc tế hóa của các đoàn thể nghiên cứu.

Đối với Nhật Bản, sự quốc tế hóa chính thức của đoàn thể nghiên cứu liên quan đến giáo dục môn Xã hội là Hội hợp tác chung giữa Hội giao dục công dân Nhật Bản và Hội giáo dục môn Xã hội Hàn Quốc. Hội này đã tổ chức các hội thảo quốc tế, các nghiên cứu chung về “giáo dục công dân của Hàn Quốc và Nhật Bản”. Hai tổ chức này về sau đã tổ chức Đại hội nghiên cứu chung tại Đại học nữ sinh Ochanomizu vào ngày 28 tháng 6 năm 1992 (năm Heisei thứ 4)

Thêm nữa, Hội giáo dục công dân Nhật Bản vào ngày 5 tháng 7 năm 1998 (năm Heisei thứ 10) đã tổ chức một hội thảo quốc tế với sự tham dự của các nhà nghiên cứu về giáo dục công dân đến từ 5 nước và khu vực như: Mĩ, Trung Quốc, Hàn, Thái, Đài Loan tại trường Đại học Tokyogakugei. Hội thảo này là Hội thảo quốc tế chính thức đầu tiên về lĩnh vực giáo dục môn Xã hội ở Nhật Bản.

Mặt khác, Hội giáo dục môn Xã hội Nhật Bản  đã tổ chức một buổi hội thảo và thuyết trình với chủ đề “Từ châu Á nhìn lại môn Xã hội ở Nhật Bản” kỉ niệm vào ngày 25 tháng 11 năm 1995 (năm Heisei thứ 7) nhân “50 năm môn Xã hội và các bài giảng” tại trường Đại học nữ sinh Ocha no mizu. Đặc biệt, nhờ bài giảng kỉ niệm của giáo sư Lý Nguyên Thuần-Đại học Sư phạm Seoul mà sự giao lưu nghiên cứu về giáo dục môn Xã hội với trung tâm là Nhật-Hàn đã trở nên sâu sắc.

Về quy mô hóa quốc tế các đoàn thể nghiên cứu giáo dục môn xã hội có thể kể ra đây sự thành lập và triển khai hoạt động của Hội nghị quốc tế về giáo dục môn Xã hội với trung tập là HỘi đồng quốc gia giáo dục môn Xã hội của Mĩ (NCSS-National Council for the Social Studies). Hội nghị nghiên cứu giáo dục môn Xã hội quốc tế này từ năm 1988 cứ ba năm lại được tổ chức một lần và tính đến năm 2000 đã tổ chức được 5 lần. Thời gian, chủ đề, đại điểm tổ chức, nội dung chủ yếu như sau.

Lần thứ nhất: từ 22 -25/6/1988 tại Đại học Columbia

Chủ đề:                      Khu vực vành đai Thái Bình Dương và mối quan hệ tồn tại tương hỗ quốc tế.

Lần thứ 2: từ ngày 20-23/6/1991 tại Maiami (Mĩ)

Chủ đề: “Ví dụ tiêu biểu cho khu vực biển Ca-ri-bê: nước Mĩ nơi phát sinh, hội tụ và hòa hợp”

Kỉ niệm 500 năm Colombus đến Mĩ, hội nghị đã phân tích Mĩ nhưu là nơi phát sinh, hội tụ và hòa hợp-một ví dụ tiêu biểu cho khu vực biển Ca-ri-bê.

Lần thứ 3: từ ngày 27-29/6/1994 tại Nairobi-Kenya

Chủ đề: “Cơ hội và thử thách trong thế giới đang biến đổi nhanh chóng”

Nghiên cứu về giáo dục môn Xã hội trong thế kỉ XXI với trung tâm là khai phát chương trình, giáo dục giáo viên, lĩnh vực giáo dục lí giải quốc tế.

Lần thứ 4: từ 6-9/7/1997 tại Đại học Sydney-Úc.

Chủ đề:  “Giáo dục phẩm chất công dân có trách nhiệm”

Nghiên cứu về môn giáo dục xã hội với tư cách là giáo dục công dân

Lần thứ 5: từ 28/6-1/7/2000 tại Đại học Calgary (Canada)

Chủ đề: “Xây dựng cộng đồng dân chủ”

Nghiên cứu về sự hình thành phẩm chất cần thiết với tư cách là công dân của xã hội toàn cầu và tri thức, kĩ năng, thái độ cần thiết với tư cách là một thành viên của quốc gia-xã hội địa phương ở học sinh thế kỉ XXI.

 

Ngoài ra, các hoạt động giao lưu quốc tế ở cấp độ các nhà nghiên cứu như dự án nghiên cứu so sánh SGK lịch sử Nhật-Hàn, dự án nghiên cứu chính sách giáo dục công dân những năm gần đây cũng trở nên sôi nổi.

Trong các dự án tu nghiệp giáo viên tại chức  có thể kể ra  dự án mời các nhà giáo dục môn Xã hội ở các nước nói tiếng Anh như Úc, Canada, Mĩ với trung tâm là NCSS tham gia và dự án tu nghiệp tại Nhật và Mĩ cho giáo viên trường THCS, tiểu học hai nước.

Hai dự án này đều được bắt đầu từ nửa sau thập kỉ 80.

Đặc biệt trong dự án mời các nhà giáo dục môn Xã hội ở các nước nói tiếng Anh đến Nhật của NCSS những thành viên tham gia dự án năm 1995 đã xuất bản tập giáo tài nhằm lý giải Nhật Bản có tên “Tora no ken” (tập 1, 1996), trong đó phát triển các giáo tài học tập chia thành cấp tiểu học, THCS và THPT với mong muốn nó trở thành tài sản chung. Tập 2 và Tập 3 được xuất bản vào năm 1997 và 1998.

Năm 1999, tập tài liệu này được đổi tên thành “Nhập môn Nhật Bản” với trung tâm là các giáo tài liên quan đến kinh tế. “Tora no ken” và “Nhập môn Nhật Bản” đều có cơ cấu cơ bản giống nhau nhưng  “Tora no ken” có kết cấu dựa trên nền tảng là giáo dục xã hội ở Mĩ. Hai tập tài liệu này được biên soạn sao cho có thể sử dụng ở bất cứ đâu trong các nước nói tiếng Anh. Ở điểm này có thể nói chúng chính là tài liệu đã được quốc tế hóa.

Ngoài “Tora no ken”, “Nhập môn Nhật Bản” còn có các giáo tài, tài liệu quốc tế hóa khác như các tập tài liệu, giáo tài về giáo dục lý giải văn hóa quốc tế do Chương trình giáo dục đa văn hóa và quốc tế của Đại học Satandford ấn hành (SPICE). Năm 1976, người sáng lập ra SPICE là tiến sĩ Grossman (hiện tại là giáo sư học viện giáo dục Hồng Kông) sau đó đã sáng lập ra Chương trình tu nghiệp cho giáo viên tại chức nhằm lý giải khu vực châu Á Thái Bình  Dương, phát triển các giáo tài, tài liệu, chương trình lấy đối tượng là khu vực châu Á Thái Bình Dương và chương trình tu nghiệp dành cho giáo viên tại chức nhằm thúc đẩy giáo dục lý giải quốc tế.

Từ giờ về sau, các dự án nghiên cứu  quốc tế và tu nghiệp tại nước ngoài sẽ được triển khai ngày một sôi nổi.

Nguyễn Quốc Vương dịch từ “Từ điển giáo dục môn Xã hội” (Gyosei, 2000)