Role-playing

 

Nguồn gốc của Role-playing

Role-playing là chỉ việc diễn xuất đóng vai hay phương pháp đóng vai trong diễn kịch. Thuật ngữ này được đề xướng với tư cách là khái niệm  thuyết minh cho lý luận hành động  của Moreno.J và cũng là khái niệm phương pháp của phương pháp kịch tâm lý xã hội do ông sáng tạo. “Role-playing” với tư cách là khái niệm thuyết minh đã trở thành khái niệm thể hiện cả mặt sáng tạo, tự phát của cá nhân tương ứng với tình huống.

Role-playing với tư cách là phương pháp giáo dục

Người hệ thống hóa role-playing thành phương pháp giáo dục là Shaftel, G, Shaftel, F.R. Shaftel trong bối cảnh xã hội Mĩ nửa đầu thế kỉ XX đã sử dụng role-playing như là phương pháp của luyện tập thực tiễn dể điểu chính, giải quyết lòng mong muốn của bản thân, nắm vững mong ước của cá nhân.

Role-playing của Shaftel có cấu tạo gồm 8 bước là: khởi động, tuyển chọn người diễn xuất, xây dựng sân khấu, chuẩn bị cho quan sát của người xem, diễn xuất, thảo luận và đánh giá, diễn xuất bổ sung, khái quát hóa. Câu chuyện đặt ra trở thành hình thức  đưa ra nghi vấn và đòi hỏi sự phán đoán, người học tập tùy  theo nó mà diễn xuất. Thông qua role-playing, Shaftel muốn  người học trở thành người có trách nhiệm giải quyết và đối phó một cách nhanh nhạy, lý tính đối với các vấn đề của con người, tập đoàn.

Tính đa dạng của Role-playing

Với tư cách là phương pháp giáo dục “role-playing” rất đa dạng và phong phú khi không chỉ đứng một mình mà còn kết hợp với “game” , “simulation”. Mặt khác nhiều trường hợp vẫn sử dung role-playing đơn thuần. Trong trường hợp này nó hay được gọi là role-play. Xem xét từ tình hình này thì thấy role-playing của Moreno và Shaftel mang tính nguyên thủy và truyền thống nhưng trong môn Xã hội chúng hiếm khi được sử dụng. Đó là do trong môn Xã hội cần đến tri thức chuyên môn về các hiện tượng xã hội, học sinh phải học những hiện tượng với tư cách là đối tượng học tập mà ở đó học sinh không thể trải nghiệm trực  tiếp (khoảng cách về địa lý, khoảng cách quá khứ-tương lai) cho cần phải thiết lập các điều kiện, quy tắc cần thiết để hỗ trợ sự đóng vai của học sinh. Role-playing game và role-playing simulation ra đời là xuất phát từ hoàn cảnh đó.

Role-playing với tư cách là sự giải quyết vấn đề

Như trên đã nói role-playing rất đa dạng nhưng không được quên rằng nó là phương pháp nhằm lý giải, giải quyết vấn đề dựa trên lý luận đóng vai và không chỉ dừng lại ở mức độ là các hoạt động học tập vui vẻ, thú vị.

Lợi thế của role-playing là thông qua đóng vai mà học sinh ở tỏng mối quan hệ xã hội, thông qua tình huống cụ thể bằng trải nghiệm đóng vai mà có thẻ lý giải hiện tượng xã hội, tình huống vấn đề. Thêm nữa, bằng việc đảm nhận vai diễn khác với cuộc sống thường ngày học sinh cũng có thể khảo sát tình huống vấn đề và có được cái nhìn mới. Role-playing là  phương pháp thông qua sự tương tác đóng vai mà tái hiện tình huống xã hội cụ thể, vừa cùng phê phán tình huống được tái hiện và diễn xuát vừa lý giải một cách tổng hợp các mối quan hệ và cơ cấu xã hội để phát hiện vấn đề và giải quyết vấn đề. Vì vậy, giáo viên cần phải  đánh giá sự trải nghiệm diễn xuất của học sinh, thiết lập bước thảo luận và khái quát hóa…từ quan điểm xem xét xem sự lý giải mang tính trải nghiệm về sự việc, hiện tượng xã hội có bao hàm trong đó không, có sự thay đổi về thái độ đối với vấn đề không, sự phát hiện và giải quyết vấn đề có diễn ra không…

Người học với trải nghiệm đóng vai mang tính giả thiết trong role-playing sẽ nhìn lại cuộc sống xã hội hiện thực từ đó và sáng tạo, xây dựng nên mối quan hệ mong muốn. Role-playing cũng giúp giáo dục cho người học năng lực thực tiễn để kiến thiết xã hội.

 

Nguyễn Quốc Vương dịch từ “Từ điển giáo dục môn Xã hội” (Gyosei, 2000)