Môn Xã hội và Học tập tổng hợp

  1. Tính chất tổng hợp của môn Xã hội

Tính tổng hợp của môn Xã hội nằm ở 6 điểm sau:
a. Tôn trọng yêu cầu thiết thực (ý thức vấn đề) của trẻ em
b. Tính tổng hợp trong việc làm mềm dẻo cái khung giáo khoa để đảm bảo sự truy tìm của trẻ em
c. Thực thi bằng kế hoạch chỉ đạo (giáo án-ND) mềm dẻo
d. giáo dục năng lực giải quyết và sự quan tâm đối với các vấn đề xã hội tương ứng với tư duy của học sinh.
e. Hỗ trợ phát triển toàn diện nhân cách từng cá nhân học sinh.
f. Môn Xã hội là môn nhắm tới giáo dục năng lực của người làm chủ và triết lý giờ học làm nền tảng cho nó chính là “tính tổng hợp”.

Tóm lại, học sinh sẽ không tiếp cận những điều cần thiết cho bản thân trong cái khung giáo khoa mà sẽ tự bản thân mình lựa chọn, chiếm lĩnh, “tổng hợp” chúng để giúp ích cho việc giải quyết vấn đề của bản thân đồng thời xây dựng cuộc sống của mình.

  1. Những bước đi của học tập tổng hợp trước chiến tranh.

    Triết lý này được cụ thể hóa trong môn Xã hội được thiết lập sau Chiến tranh thế giới thứ II tuy nhiên nó không phải là đặcquyền của môn Xã hội mà nên được tiếp cận tương tự ở toàn bộ các môn giáo khoa.

Nguồn gốc của nó bắt đầu từ việc Herbart, J. vào năm 1802 xuất bản “ACB về trực cảm của Pestalozzi, ở đó cho rằng ở từng môn giáo khoa cho dù có tiến hành giáo dục song song và coi trọng trực cảm thì cũng không có ý nghĩa gì và đề xướng việc xúc tiến một cách tích hợp các môn giáo khoa. Ở Nhật Bản từ trước chiến tranh đã có sự triển khai cả về lý luận và thực tiễn.

Tóm lại, ① hành động dựa trên mối quan tâm, hứng thú của trẻ em nằm ở trong “trò chơi” và việc đề xướng tiến hành học tập một cách thống nhất mang tính trò chơi đã được Higuchi Kanjiro đưa ra và tác phẩm của ông mang tên “Phương pháp giảng dạy tân thống hợp chủ nghĩa” được xuất bản vào năm 1899 (năm Minh Trị thứ 32).

② Về vấn đề chế tạo giáo án (kế hoạch chỉ đạo) một cách mềm dẻo dựa trên yêu cầu tự nhiên và tình hình trẻ em đã được hiệu trưởng trường tiểu học Seijo là Sawayanagi Masataro đề cập vào đầu thời Taisho: “Các mục quan trọng của phương pháp giảng dạy không được chế tạo trước mà sau khi viết xong chi tiết các dấu tích của giờ học ít nhất là sau khi khai trường một năm mới tiến hành”.

③ Phương pháp giảng dạy nhắm đến sự tích hợp các môn giáo khoa lấy phát triển cuộc sống toàn diện của trẻ em đã được tiến hành trên toàn quốc với trung tâm là các trường học nhiệt tâm nghiên cứu hay các trường thực thuộc các trường sư phạm như trường tiểu học trực thuộc trường sư phạm nữ sinh cao cấp Nara. ④ Với tư cách là phong trào giáo dục phê phán chính sách quân phiệt chủ nghĩa, phong kiến, đề cập sâu sắc đến các vấn đề xã hội đương thời tương ứng với tư duy của học sinh, các phong trào như Giáo dục quê hương, Viết văn về đời sống lên đến đỉnh điểm vào đầu thời Showa. Tuy nhiên, cả lý luận và thực tiễn đã bị thể chế quân sự đàn áp và sau chiến tranh thì sự khai hóa lại có thể tiếp tục và trong đó môn Xã hội đã được coi là hạt nhân.

  1. Những bước đi của sự tổng hợp sau chiến tranh.
    Môn Xã hội ra đời với tư cách là môn giáo khoa có tính chất tổng hợp nhưng từ Bản hướng dẫn học tập năm 1955 trở đi chữ “tham khảo” trên Bản hướng dẫn học tập đã biến mất và từ bản năm 1958 thì chữ “tiêu chuẩn” xuất hiện và cùng với sự mạnh lên của tính chất bắt buộc là sự suy yếu của triết lý hướng tới của môn Xã hội. Năm 1977 (năm Showa 52) Bản hướng dẫn học tập được sửa đổi ghi rõ: “ở lớp 1 và lớp hai, ở một bộ phận môn học có thể tiến hành giờ học một cách tổng hợp” và năm 1989 (năm Heisei nguyên niên) môn Xã hội-Khoa học ở các lớp bậc thấp bị bãi bỏ và môn Đời sống xúc tiến các hoạt động mang tính chất tổng hợp đã ra đời.

Trong bản năm 1998, “giờ học tổng hợp” được thiết lập và “ở một bộ phận môn học giờ học tổng hợp” có thể được tiến hành. Ở trường THCS và THPT “thời gian học tập tổng hợp” cũng ra đời.
4. Sự khác nhau giữa môn Xã hội và thời gian học tập tổng hợp

Mục tiêu của “Thời gian học tập tổng hợp” được ghi rõ là :
① giáo dục năng lực và phẩm chất tự mình phát hiện vấn đề, tự mình học, tự mình suy nghĩ, phán đoán tự chủ và giải quyết vấn đề sao cho tốt hơn.
② Làm cho học sinh có cách suy nghĩ, cách học, giáo dục thái độ giải quyết một cách sáng tạo, tự chủ trong các hoạt động tìm kiếm, giải quyết vấn đề, suy nghĩ về cách sống của bản thân.

Về nội dung giáo dục để đạt được mục tiêu trên thì “thời gian” này là “hoạt động học tập phát huy sự công phu, sáng tạo ở từng trường học” và sự chỉ đạo chỉ “dừng lại ở xác định số giờ học, không mong muốn quy định đến nội dung từng môn học”-tức là không được thể hiện rõ ràng.

Tuy nhiên dưới hình thức là ví dụ các vấn đề dựa trên mối quan tâm, hứng thú của học sinh, các vấn đề mang tính tổng hợp như lý giải quốc tế, thông tin, môi trường, phúc lợi, sức khỏe, các vấn đề tương ứng với đặc trưng của từng trường, khu vực cũng được đưa ra.
Ở đó bao gồm các vấn đề mang tính hiện đại như lý giải quốc tế, môi trường, phúc lợi xã hội và đây cũng là các vấn đề chiếm vị trí quan trọng với tư cách là nội dung của môn Xã hội. Giả sử như không có chúng thì môn Xã hội sẽ trở nên không có mối liên hệ nào với hiện thực sống động và có nguy cơ trở thành thứ vô vị.

Về các vấn đề này thì việc tiến hành giờ học trong môn Xã hội hoặc tiến hành một cách thống nhất, ít nhất là liên kết chặt chẽ với môn Xã hội trở thành quan trọng. Tuy nhiên cũng cần chú ý đến sự khác nhau giữa Môn Xã hội và thời gian học tập tổng hợp. Ví dụ như nếu tiếp cận môi trường, thì “mục tiêu của thời gian tổng hợp” giống như trước đó đã trình bày vấn đề sẽ được giải quyết với nội dung của các môn Xã hội, Khoa học, Thủ công, Toán (một cách tổng hợp). Cùng là vấn đề môi trường nhưng đối với môn Xã hội thì cho dù nói là triển khai một cách tổng hợp thì các hiện tượng, vấn đề mang tính xã hội của môi trường, sẽ trở thành đối tượng học tập, các vấn đề đó sẽ được khảo sát từ quan điểm xã hội, tìm ra cách giải quyết và hành động tức là nhấn mạnh đến mục tiêu giáo dục năng lực hành động .

Nguyễn Quốc Vương dịch từ “Từ điển giáo dục môn Xã hội” (Gyosei, 2000)

 


Cũ hơn Mới hơn