Môi trường truyền thông và học sinh


                        

Sự biến đổi của môi trường phương tiện truyền thông và trường học

Một trong những biến đổi mạnh mẽ sau chiến tranh là sự thay đổi của môi trường truyền thông xung quanh trẻ em. Sự biến đổi từ thời đại chỉ có máy thu thanh tới thời đại của máy tính là sự biến đổi vô cùng mạnh mẽ. Vậy thì tại sao, so với nó, trường học lại không thay đổi?

Sự thay đổi của giáo dục trường học trước hết là thể hiện ở nội dung giáo dục. Ngay cả môn Xã hội vốn nhạy cảm nhất với những thay đổi của xã hội thì ở đó học tập về sản xuất công nghiệp về cơ bản  cũng được dạy như là ngành sản xuất thứ nhất giốn như là 50 năm về trước. Đương nhiên, lịch sử cũng được dạy mà không có sự thay đổi nào lớn.

Tiếp theo, cách dạy cũng không thay đổi. Giờ học vẫn được tiến hành theo kiểu giáo viên đưa ra câu hỏi, học sinh trả lời.

Thứ không thay đổi nữa đó là ý thức của bản thân giáo viên. Giáo viên thường nghĩ rằng học sinh càng ở gần lớp dưới thì càng không thay đổi.

 

Sự biến đổi của môi trường truyền thông

 

So với sự thay đổi nghèo nàn của giáo dục trường học nói trên thì môi trường truyền thông đã thay đổi mạnh mẽ. Dưới đây là sự thay đổi qua từng thời kì.

 

Năm 1953 (năm Showa thứ 28): Tivi rất phổ biến

1954 (năm Showa thứ 29): Chương trình truyền hình đêm khuya bắt đầu

1955 (năm Showa 30): Radio bán dẫn được bán ra thị trường

1957 (năm Showa 32): Tạp chí học tập “Tanoshii…nensei” của Kodansha ra đời.

1959 (năm Showa 34) : “Tạp chí Thiếu niên”, “Chủ nhật của thiếu niên” ra đời.

1963 (năm Showa 38): Phim hoạt hình đầu tiên do Nhật sản xuất (Atomu tay sắt) được phát sóng. “Bạn của thiếu nữ”, “Magaret” ra đời.

1968 (năm Showa 43): “Shone Jump” xuất bản.

1979 (năm Showa 54): “Invender game” thịnh hành

1982 (năm Showa 57): Đĩa Compact bán ra ngoài thị trường

1985 (năm Showa 60): Super Mario brother được ưa chuộng

1989 (năm Heisei nguyên niên): Xuất hiện các Karaoke Box

1993 (Năm Heisei 5): Pokeberu được ưu chuộng

1994 (năm Heisei 6): Playstation được ưu chuộng

1996 (năm Heisei 8): Purikura được ưa chuộng

1997 (năm Heisei 10): Điện thoại di động trở nên phổ biến.

 Đó là sự phác thảo về sự biến đổi của truyền thông sau chiến tranh thế giới thứ II. Khi nhìn vào đó ta có thể hiểu truyền thông vây quanh học sinh đã thay đổi mạnh mẽ như thế nào. Ảnh hưởng đối với học sinh từ môi trường này là rất lớn.

Ngay sau chiến tranh thì phương tiện truyền thông chỉ có máy thu thanh (radio) và tạp chí học tập. Thứ làm nên cuộc cách mạng là ti vi. Khi ti vi xuất hiện cuộc sống của học sinh đã thay đổi.

Tiếp theo, thứ đem lại sự thay đổi lớn lao là “Tạp chí thiếu niên”, “Ngày chủ nhật của thiếu niên”, “Bạn của thiếu nữ”-các tạp chí truyện tranh. Do các tạp chí truyện tranh này mà mối quan tâm của học sinh đã thay đổi lớn. Truyện tranh nhờ phản ánh sắc nhọn thời đại mà đã thu hút được trái tim của học sinh.

 

Sau đó là sự ra đời của phim hoạt hình. Phim hoạt hình từ khi Tezuka Osamu khởi xướng cho đến các bộ phim gần đây như “Tonari no totoro”, “Monnonoke Hime” đã tiếp tục trở thành thứ có ma lực hấp dẫn đối với học sinh.

 

Vào giữa thập kỉ 80 (thế kỉ XX), Super Famicon xuất hiện và từ đó trở đi là thời đại hoàng kim của trò chơi trên máy vi tính. Đây là thời kỳ mà người ta cho rằng học sinh đã ngồi suốt trước ti vi mà không hoạt động, không chơi đùa ở địa phương.

Vào năm 1989 các “Karaoke box” ra đời và tạo ra ảnh hưởng lớn tới nam nữ thiếu niên.

Bước vào thập niên 90 (thế kỉ XX), cuộc cách mạng truyền thông đã mở rộng hơn với sự phổ cập điện thoại di động trong giới học sinh phổ thông trung học.

 

Sự hình thành ý thức xã hội

Do sự biến đổi môi trường truyền thông nói trên, học sinh ở một ý nghĩa nào đó đã tiếp nhận những ảnh hưởng vượt qua giáo dục trường học. Xét cho cùng đây là hiện tượng xã hội vì vậy những người có liên quan đến giáo dục trường học cần phải đối mặt và ứng phó với nó một cách nghiêm túc.

Chắc chắc rằng học sinh vừa học trong sách giáo khoa vừa học được rất nhiều điều từ truyền thông vây quanh các em.

Trong giáo dục môn Xã hội truyền thống không chú ý tới môi trường truyền thông bởi vì đã quá chú ý đến nhận thức xã hội. Nếu như chú ý đến ý thức xã hội thì chắc chắn ảnh hưởng đối với học sinh đến từ ti vi, truyện tranh, phim hoạt hình, trò chơi điện tử sẽ trở thành đối tượng nghiên cứu.

Cả nội dung môn Xã hội cũng cần bao gồm cả những phương tiện truyền thông có ảnh hưởng tới bản thân học sinh.

Truyền thông rất phong phú tùy theo hình thức. Truyền thông nhờ vào tranh, truyền thông bằng hình ảnh, truyền thông bằng âm thanh…

Những năm gần đây giờ học môn Xã hội đã sử dụng các phương tiện truyền thông đa dạng. Đặc biệt do sự phổ cập của truyền thông số việc sử dụng máy vi tính trở thành bắt buộc.

Trong tương lai gần, không chỉ truyện tranh mà cả phim hoạt hình cũng sẽ được số hóa và việc giáo dục học sinh như thế nào về truyền thông đang trở thành vấn đề đặt ra.

 

 

Nguyễn Quốc Vương dịch từ “Từ điển giáo dục môn Xã hội” (Gyosei, 2000)