Katsumi Naboko và “Cô ơi! Con người thật là tuyệt vời nhỉ-Giờ học lịch sử về con người được tạo ra cùng với học sinh”


(Jugyoo Tskurusha, 1990)

Katsumi, giáo viên tiểu học ở Tokyo đã tổ chức ra “Hội sáng tạo lịch sử về con người” và tiến hành liên tục các thực tiễn độc đáo lấy “chế tạo đồ vật”làm trung tâm. Cuốn sách này vừa lấy cuốn “Lịch sử con người” của Shirai Haruo làm căn cứ vừa lấy hồ sơ ghi chép về thực tiễn những năm 70 (thế kỉ XX) làm trung tâm vì thế nó vừa vẽ lên sự tiến hóa và phát triển của loài người với tư cách là lịch sử vừa gắn nó với sự tiến triển của quá trình sản xuất, kĩ thuật từ khi con người xuất hiện cho đến ngày nay. Giờ học coi trọng trải nghiệm này  được nối liền từ lớp 5 đến lớp 6 với tổng số giờ học là 200 giờ.

Thông qua các trải nghiệm như trồng ngũ cốc, chế tạo đồ gốm ở thời khì xã hội chuyển từ kinh tế hái lượm-săn bắt sang xã hội nông nghiệp và chế tạo đồ vặt sắt, thép trong thời kì cách mạng công nghiệp, giáo viên đã giúp học sinh đi từ nhận thức lịch sử có xu hướng chỉ dừng lại ở tri thức sang nhận thức mang tính cảm giác chân thật từ góc nhìn kĩ thuật.

Trải qua từng thời đại, sự biến đổi, tiến bộ về kĩ thuật đã thuyết minh chi tiết cho các sự kiện, hiện tượng lịch sử. Ví dụ như nguyên nhân của cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất và thứ hai nằm ở chỗ nó xuất phát từ nhu cầu của nền sản xuất lớn do cách mạng công nghiệp với kĩ thuật mới tạo nên. Sản xuất lớn và tiêu thụ tạo ra kết quả hiển nhiên là khoảng cách xã hội và sự mở rộng xã hội đã tạo nên hệ quả là tranh giành thuộc địa và chiến tranh. Chính ở thời đại khi mà mối liên quan giữa sản xuất và tiêu thụ khó nhận thấy như hiện nay mà việc sử dụng khái niệm “thặng dư” để giải mã ý nghĩa của thời đại và kĩ thuật sẽ có ý nghĩa lớn.

 

Nguyễn Quốc Vương dịch từ “Từ điển giáo dục môn Xã hội” (Gyosei, 2000)