Đồ thị và thống kê

 

Thống kê là gì

Thống kê dùng để chỉ việc điều tra về sự phân bố của từng yếu tố trong tập đoàn và làm rõ các tính chất, khuynh hướng của tập đoàn đó một cách định lượng hoặc là dùng để chỉ trị  số có được từ kết quả đó.

Cần phải nhận thức được các trị số trên có các đặc tính sau:

Thứ nhất, nó không phải chỉ là con số mà tùy theo nội dung cụ thể và trường hợp sử dụng cụ thể mà nó có ý nghĩa khác nhau. Ví dụ như, ở trường hợp xí nghiệp có 50 người làm, theo thống kê công nghiệp thì xí nghiệp này sẽ được xếp vào xí nghiệp loại vừa và nhỏ tuy nhiên nếu ở thống kê ngành tiểu thương mại thì nó lại là một công ty lớn.

Thứ hai, nếu như thống kê mà thiếu đi yếu tố “khi nào” và “ở đâu” tức là thời gian và địa điểm thì nó không thể được coi là thống kê đúng nghĩa. Do đó nếu như theo dõi thống kê qua các năm, tháng của một khu vực nhất định thì có thể thấy được quá trình biến đổi hay di động của hiện tượng xã hội.

Thứ ba, thống kê là trị số được tạo ra từ điều tra thống kê. Do đó khi sử dụng trị số thống kê việc dựa trên mục đích, nội dung, phương pháp, tập đoàn mẹ của đối tượng điều tra rất quan trọng. Ngoài ra cần phải nhận thức được rằng cũng có trường hợp tùy theo một số thông tin mà cách lấy chỉ số thống kê và định nghĩa có thể thay đổi.

 Năng lực sử dụng thống kê trong quá trình học tập

Khi nhìn nhận năng lực thống kê trong quá trình học tập môn Xã hội thì ta thấy nó sẽ trải qua các giai đoạn chủ yếu sau:

Giai đoạn 1 là giai đoạn thu thập tư liệu. Ở giai đoạn này đòi hỏi giáo dục cho học sinh năng lực tìm kiếm các thống kê cần thiết  xem nó có ở đâu, xác nhận nơi có chúng và tiến hành thu thập nhằm lý giải các hiện tượng xã hội là đối tượng học tập.

Giai đoạn 2 là giai đoạn phân loại và chỉnh lý. Trị số thống kê thu thập được không thể sử dụng nếu để nguyên như vậy. Cần phải phân loại, sàng lọc, tuyển chọn tùy theo mục đích sử dụng. Kết quả thu được cần phải được chỉnh  lý và gia công thành các bảng biểu, đồ thị có chủ đề sao cho dễ đọc, dễ hiểu. Theo quan điểm của bản Hướng dẫn học tập năm 1991 thì đó là “kĩ năng, biểu hiện sử dụng tư liệu, cần phải giao sducj năng lực biểu hiện công phu giúp cho người khác hiểu được thành quả học tập chứ không chỉ dừng lại ở chỗ sử dụng tư liệu thống kê một cách đơn giản”.

Giai đoạn thứ ba là giai đoạn phân tích, giải thích. Ở giai đoạn này, để làm rõ sự kiện xã hội nào đó, học sinh sẽ tiến hành gia công tạo ra các đồ có chủ đề làm cho số liệu thống kê thu thập được trở nên dễ hiểu. Khi đó năng lực sử dụng thống kê được liệt kê ở trên sẽ được tổng động viên. Ở trường hợp giờ học cụ thể, thông qua thảo luận tập thể lớp  có kèm theo sự phân tích, giải thích đa dạng, sẽ đặt ra yêu cầu đối với sự tổ chức nên quá trình học tập tạo ra kết luận có tính hợp lý hơn.

Tóm lại, việc sử dụng tư liệu thống kê có ích cho việc rèn luyện năng lực tư duy lô-gic và biến các nhận thức mang tính chủ quan, kinh nghiệm của học sinh thành nhận thức khách quan hơn. Thêm nữa, thông qua quá trình tác nghiệp kiểm chứng tập thể, học sinh cũng có thể làm sâu sắc thêm nhận thức đối với từng hiện tượng xã hội.

Năng lực sử dụng thống kê và môn Xã hội học tập cách học.

Trong bản Hướng dẫn học tập năm 1998 đã đưa ra vấn đề cần làm phong phú học tập nhằm vào học cách học. Thời nay do xã hội biến đổi mạnh mẽ cho nên  trong giờ học  môn Xã hội không nên tập trung vào học tập ghi nhớ các kết quả nhận thức sự thật mà là việc học cách đặt ra nghi ngờ, cách điều tra thông tin, cách nhìn, tư duy về sự vật, hiện tượng, từ đó hình thành nên học lực có tính phổ biến.

Thứ có vị trí trung tâm trong môn Xã hội học cách học đó chính là năng lực sử dụng tư liệu đặc biệt là năng lực sử dụng thống kê. Điều cần chú ý ở đây là việc biến giáo dục năng lực sử dụng thống kê thành mục đích tự thân. Giờ học môn Xã hội được tạo thành từ nội dung giáo dục, giáo tài, mối quan hệ với sự hình thành nhận thức xã hội của học sinh. Vì vậy không thể tiến hành học tập chỉ dựa trên phương diện kĩ năng, năng lực sử dụng thống kê. Nên tiếp cận năng lực sử dụng thống kê trong giờ học môn Xã hội với tư cách là tổng thể.

 

Năng lực sử dụng thống kê trong quá trình học tập

 

Khi nhìn nhận năng lực thống kê trong quá trình học tập môn Xã hội thì ta thấy nó sẽ trải qua các giai đoạn chủ yếu sau:

 

Giai đoạn 1 là giai đoạn thu thập tư liệu. Ở giai đoạn này đòi hỏi giáo dục cho học sinh năng lực tìm kiếm các thống kê cần thiết  xem nó có ở đâu, xác nhận nơi có chúng và tiến hành thu thập nhằm lý giải các hiện tượng xã hội là đối tượng học tập.

 

Giai đoạn 2 là giai đoạn phân loại và chỉnh lý. Trị số thống kê thu thập được không thể sử dụng nếu để nguyên như vậy. Cần phải phân loại, sàng lọc, tuyển chọn tùy theo mục đích sử dụng. Kết quả thu được cần phải được chỉnh  lý và gia công thành các bảng biểu, đồ thị có chủ đề sao cho dễ đọc, dễ hiểu. Theo quan điểm của bản Hướng dẫn học tập năm 1991 thì đó là “kĩ năng, biểu hiện sử dụng tư liệu, cần phải giao sducj năng lực biểu hiện công phu giúp cho người khác hiểu được thành quả học tập chứ không chỉ dừng lại ở chỗ sử dụng tư liệu thống kê một cách đơn giản”.

 

Giai đoạn thứ ba là giai đoạn phân tích, giải thích. Ở giai đoạn này, để làm rõ sự kiện xã hội nào đó, học sinh sẽ tiến hành gia công tạo ra các đồ có chủ đề làm cho số liệu thống kê thu thập được trở nên dễ hiểu. Khi đó năng lực sử dụng thống kê được liệt kê ở trên sẽ được tổng động viên. Ở trường hợp giờ học cụ thể, thông qua thảo luận tập thể lớp  có kèm theo sự phân tích, giải thích đa dạng, sẽ đặt ra yêu cầu đối với sự tổ chức nên quá trình học tập tạo ra kết luận có tính hợp lý hơn.

 

Tóm lại, việc sử dụng tư liệu thống kê có ích cho việc rèn luyện năng lực tư duy lô-gic và biến các nhận thức mang tính chủ quan, kinh nghiệm của học sinh thành nhận thức khách quan hơn. Thêm nữa, thông qua quá trình tác nghiệp kiểm chứng tập thể, học sinh cũng có thể làm sâu sắc thêm nhận thức đối với từng hiện tượng xã hội.

 

Năng lực sử dụng thống kê và môn Xã hội học tập cách học.

 

Trong bản Hướng dẫn học tập năm 1998 đã đưa ra vấn đề cần làm phong phú học tập nhằm vào học cách học. Thời nay do xã hội biến đổi mạnh mẽ cho nên  trong giờ học  môn Xã hội không nên tập trung vào học tập ghi nhớ các kết quả nhận thức sự thật mà là việc học cách đặt ra nghi ngờ, cách điều tra thông tin, cách nhìn, tư duy về sự vật, hiện tượng, từ đó hình thành nên học lực có tính phổ biến.

 

Thứ có vị trí trung tâm trong môn Xã hội học cách học đó chính là năng lực sử dụng tư liệu đặc biệt là năng lực sử dụng thống kê. Điều cần chú ý ở đây là việc biến giáo dục năng lực sử dụng thống kê thành mục đích tự thân. Giờ học môn Xã hội được tạo thành từ nội dung giáo dục, giáo tài, mối quan hệ với sự hình thành nhận thức xã hội của học sinh. Vì vậy không thể tiến hành học tập chỉ dựa trên phương diện kĩ năng, năng lực sử dụng thống kê. Nên tiếp cận năng lực sử dụng thống kê trong giờ học môn Xã hội với tư cách là tổng thể.

 

 

Nguyễn Quốc Vương dịch từ “Từ điển giáo dục môn Xã hội” (Gyosei, 2000)