“GIA ĐÌNH TRỘM CẮP”-NƠI HỘI TỤ NHỮNG VẤN ĐỀ CỦA NƯỚC NHẬT

Nguyễn Quốc Vương


Thông thường ta hay chứng kiến chuyện một cuốn tiểu thuyết hay truyện ngắn nào đó được chuyển thể thành phim nhưng ở đây, với tác phẩm “Gia đình trộm cắp” lại là ngược lại.

Tác giả cuốn sách (Kore-eda Hirokazu) đã chuyển thể bộ phim mình làm thành cuốn sách cùng tên. Bộ phim đã giành được giải Cành cọ vàng danh giá tại Liên hoan phim Cannes năm 2018 và cuốn sách cũng giành được cảm tình của độc giả sau khi xuất bản.

Với tôi, một người đã sống 8 năm ở Nhật và trải nghiệm nghiệm nhiều không gian khác nhau ở Nhật như công trường bốc vác, nhà tù, trại giam, việc đọc cuốn sách khiến cho kí ức về Nhật trở nên sống động.

Tác giả đã dùng thủ pháp “điển hình hóa” để đưa rất nhiều (gần như là tất cả) những vấn đề của xã hội Nhật Bản đương đại vào một gia đình và đặc tả nó.

Một gia đình chẳng có ai chung huyết thống với ai gồm
Osamu: công nhân xây dựng thời vụ hưởng lương ngày, không bảo hiểm và thi thoảng ăn cắp 
Shota: Một cậu bé vốn bị bỏ rơi, bị nhốt trong xe ô tô chờ chết và vô tình được Osamu cứu khi anh ta đập vỡ kính để ăn trộm. Cậu được Osamu huấn luyện cho ăn cắp thành thần. 
Nobuyo-vợ Osamu: Một cô gái bị mẹ đẻ ngược đãi, chồng đánh đập được Osamu cứu giúp. Sự cứu giúp đã gây nên cái chết của chồng Nobuyo. Cô làm công ở tiệm giặt là và thi thoảng thó trộm đồ khách bỏ quên trong túi. 
Hatsue, một bà già cô độc, chủ sở hữu căn nhà bị con trai duy nhất bỏ rơi sau khi đã bị chồng ruồng rẫy chạy theo người phụ nữ khác. 
Aki, cháu nội của người phụ nữ đã cướp mất chồng của Hatsue. Aki đến ở vì bị bố mẹ chỉ yêu em gái của Aki mà không yêu Aki. 
Juri, bé gái bị cha mẹ bạo hành thường xuyên và tống ra ngoài trời giá lạnh được Osamu đi qua động lòng cứu mang về.

Họ đều là những người bị xã hội, người thân chối bỏ và nương tựa vào nhau vừa lỏng lẻo vừa gắn bó.

Họ sống bằng tiền “trợ cấp” thực ra là đền bù tuổi xuân của bà Hatsue-số tiền bà nhận được từ gia đình người chồng giàu có sau khi ông chồng và người phụ nữ tình địch đã qua đời. Ngoài ra, thi thoảng Shota, Aki và Osamu vào siêu thị lấy trộm đồ về dùng…

Câu chuyện diễn tiến chậm và có kết cục đầy suy ngẫm.

Trong một cuốn sách mỏng ở thể loại hư cấu, tác giả đã đưa vào một gia đình rất nhiều vấn đề của xã hội Nhật đương đại
- Già hóa dân số và người già phải sống cô độc, chết không có người chôn hoặc tang lễ (Hatsue chết và bị vùi xác như nhiều bản tin thi thoảng xuất hiện trên tivi)
- Con cái và mẹ cha bị rãn vỡ khi cha mẹ già, con cái trưởng thành (con trai Hatsue bỏ rơi mẹ dù không khó khăn về tài chính)
- Bạo lực gia đình và tan vỡ gia đình (ly hôn, ly thân) (Sự đổ vỡ của Hatsue, Nobuyo, sự tan vỡ của gia đình Aki, bi kịch của Shota, Juri)
- Nghèo đói và kiếm sống bần cùng (sống bằng ăn cắp và lao động thời vụ nhận lương ngày) (Công ty mà Nobuyo và Osamu làm ở Nhật thuộc điện công ty “black”-những công ty hoặc là điều hành bởi xã hội đen hoặc là có quan hệ với xã hội đen. Họ sử dụng và ném bỏ lao động không thương tiếc, không nộp bảo hiểm và đối xử với nhân viên tàn tệ). 
- Sự lãng quên của cộng đồng (Cả gia đình trộm cắp gần như sống ngoài lề xã hội trừ sự tiếp xúc với nhân viên phúc lợi và cuối cùng là cảnh sát khi sự việc vỡ lở)
- Cuộc sống vợ chồng không hoặc hiếm hoi mới có quan hệ xác thịt. Nếu có nó cũng rất...ngắn ngủi và đơn điệu (Osamu và Nobuyo sống như vợ chồng nhưng gần như không gẫn gũi về thể xác). Sống chung-kết hôn nhưng không có quan hệ thể xác ( sexless) là vấn đề lớn của nước Nhật đương đại.

Tất cả những vấn đề trên xuất hiện trên báo, tivi Nhật hàng ngày đặc biệt là các chương trình như “Hiện tình nước Nhật”. 
Cái giỏi của tác giả là nhào trộn, điển hình hóa, hư cấu nó và đưa vào một không gian nhỏ-một gia đình đầy sống động và thuyết phục.

Chắc chắn đọc xong, bạn đọc sẽ suy ngẫm sâu hơn về cuộc sống của chính bản thân mình và xã hội xung quanh.

Đấy có thể là câu chuyện của nước Nhật nhưng nếu nhìn chân thật, thì đấy cũng là câu chuyện ở ngay cạnh bản thân mình.

P.s. Nhà sách Vương Gia có bán cuốn này. Bạn nào cần xin nhắn cho Nhà sách Vương gia qua email, 


Cũ hơn Mới hơn